Matthew 15

The same chapter in 3 manuscripts, oldest first, verse by verse. Each cell is that manuscript's own text of the verse; "page" opens the photographed page that carries it. A blank cell means that part of the manuscript does not survive, is not in the library, or is shown in the library only in a printed edition; "not in this manuscript" marks a verse the manuscript omits; "|" marks a page break inside a verse. English: King James Version.

v.Codex Vaticanus
325 AD
Codex Sinaiticus
350 AD
Codex Bezae
400 AD
English (KJV)
1τοτε προσερχονται τω ιυ απο ιεροσολυμων φαρεισαιοι και γραμματεις λεγοντες pageτοτε προϲερχοντε τω ιυ απο ϊεροϲολυμων φαριϲαιοι και γραμματειϲ λεγοντεϲ pageτοτε προερχονται προς αυτον απο ιεροσολυμων φαρισαιοι και γραμματεις λεγοντες pageThen came to Jesus scribes and Pharisees, which were of Jerusalem, saying,
2δια τι οι μαθηται σου παραβαινουσιν την παραδοσιν των πρεσβυτερων ου γαρ νιπτονται τας χειρας οταν αρτον εσθιωσιν pageδια τι οι μαθητε ϲου παραβενουϲι την παραδοϲιν των πρεϲβυτερων ου γαρ νιπτονται ταϲ χιραϲ οταν αρτον εϲθιωϲιν pageδια τι οι μαθηται σου παραβαινουσιν την παραδοσιν των πρεσβυτερων ου γαρ νιπτοντε τας χειρας αυτων οταν αρτον εσθιωσιν pageWhy do thy disciples transgress the tradition of the elders? for they wash not their hands when they eat bread.
3ο δε αποκριθεις ειπεν αυτοις δια τι και υμεις παραβαινετε την εντολην του θυ δια την παραδοσιν υμων pageο δε αποκριθειϲ ειπεν αυτοιϲ δια τι ϋμειϲ παραβενετε την εντολην του θυ δια την παραδοϲιν ϋμων pageο δε αποκριθεις ειπεν δια τι και υμεις παραβαιναι την εντολην του θυ δια την παραδοσιν υμων · pageBut he answered and said unto them, Why do ye also transgress the commandment of God by your tradition?
4ο γαρ θς ειπεν τειμα τον πατερα και την μητερα και ο κακολογων πατερα η μητερα θανατω τελευτατω pageο γαρ θϲ ενετιλατο λεγων τιμα τον πρα και την μρα και ο κακολογων πρα η μρα θανατω τελευτατω pageο γαρ θς ειπεν τειμα τον πατερα και την μητερα και ο κακολογων πατερα η μητερα θανατω τελευτατω · pageFor God commanded, saying, Honour thy father and mother: and, He that curseth father or mother, let him die the death.
5υμεις δε λεγετε ος αν ειπη τω πατρι η τη μητρι δωρον ο εαν εξ εμου ωφεληθης pageϋμιϲ δε λεγετε οϲ α ειπη τω πρι η τη μρι δωρον ο εαν εξ εμου ωφεληθηϲ ουδεν εϲτιν pageυμεις δε λεγεται ος δ αν ειπη τω πατρι η τη μητρι δωρον ο δ αν εξ εμου ωφεληθης pageBut ye say, Whosoever shall say to his father or his mother, It is a gift, by whatsoever thou mightest be profited by me;
6ου μη τιμησει τον πατερα αυτου και ηκυρωσατε τον λογον του θυ δια την παραδοσιν υμων pageου μη τιμηϲη τον πρα αυτου και ηκυρωϲατε τον νομον του θυ δια την παραδοϲιν υμων · pageου μη τειμησει τον πατερα αυτου και ηκυρωσατε τον λογον του θυ δια την παραδοσιν υμων pageAnd honour not his father or his mother, he shall be free. Thus have ye made the commandment of God of none effect by your tradition.
7υποκριται καλως επροφητευσεν περι υμων ησαιας λεγων pageϋποκριται καλωϲ επροφητευϲεν περι ϋμων ηϲαϊαϲ λεγων pageυποκριται · καλως επροφητευσεν περι υμων ησαιας λεγων · pageYe hypocrites, well did Esaias prophesy of you, saying,
8ο λαος ουτος τοις χειλεσιν με τιμα η δε καρδια αυτων πορρω απεχει απ εμου pageο λαοϲ ουτοϲ τοιϲ χιλεϲιν με τιμα η δε καρδια αυτω πορρω απεχει απ εμου pageο λαος ουτος τοις χειλεσιν με τειμα · η δε καρδια αυτων πορρω εστιν απ εμου · pageThis people draweth nigh unto me with their mouth, and honoureth me with their lips; but their heart is far from me.
9ματην δε σεβονται με διδασκοντες διδασκαλιας ενταλματα ανθρωπων pageματην δε ϲεβονται με διδαϲκοντεϲ διδαϲκαλιαϲ ενταλματα ανω pageματην δε σεβονται με διδασκοντες διδασκαλειας ενταλματα ανθρωπων pageBut in vain they do worship me, teaching for doctrines the commandments of men.
10και προσκαλεσαμενος τον οχλον ειπεν αυτοις ακουετε και συνιετε pageκαι προϲκαλεϲαμενοϲ τον οχλον ειπεν αυτοιϲ ακουετε και ϲυνϊετε pageκαι προσκαλεσαμενος τον οχλον ειπεν αυτοις ακουεται και συνιετε · pageAnd he called the multitude, and said unto them, Hear, and understand:
11ου το ερχομενον εις το στομα κοινοι τον ανθρωπον αλλα το εκπορευομενον εκ του στοματος τουτο κοινοι τον ανθρωπον pageου το ειϲερχομενον ειϲ το ϲτομα τουτο κοινοι τον ανθρωπον αλλα το εκπορευομενον εκ του ϲτοματοϲ τουτο κοινοι τον ανον pageου παν το εισερχομενον εις το στομα · κοινωνι τον ανθρωπον αλλα το εκπορευομενον εκ του στοματος εκεινο κοινωνει τον ανθρωπον pageNot that which goeth into the mouth defileth a man; but that which cometh out of the mouth, this defileth a man.
12τοτε προσελθοντες οι μαθηται λεγουσιν αυτω οιδας οτι οι φαρεισαιοι ακουσαντες τον λογον εσκανδαλισθησαν pageτοτε προϲελθοντεϲ οι μαθηται ειπαν αυτω οιδαϲ οτι οι φαριϲαιοι ακουϲαντεϲ τον λογον εϲκανδαλιϲθηϲαν pageτοτε προσελθοντες οι μαθηται λεγουσιν αυτω · οιδας οτι οι φαρισαιοι ακουσαντες τον λογον εσκανδαλισθησαν pageThen came his disciples, and said unto him, Knowest thou that the Pharisees were offended, after they heard this saying?
13ο δε αποκριθεις ειπεν πασα φυτεια ην ουκ εφυτευσεν ο πατηρ μου ο ουρανιος εκριζωθησεται pageο δε αποκριθιϲ ειπε παϲα φυτια ην ου κ εφυτευϲεν ο πηρ μου ο ουρανιοϲ εκριζωθηϲετε pageο δε αποκρειθεις ειπεν πασα φυτεια ην ουκ εφυτευσεν ο πατηρ μου ο ουρανιος · εκριζωθησεται pageBut he answered and said, Every plant, which my heavenly Father hath not planted, shall be rooted up.
14αφετε αυτους τυφλοι εισιν οδηγοι τυφλος δε τυφλον εαν οδηγη αμφοτεροι εις βοθυνον πεσουνται pageαφετε αυτουϲ οδηγοι ειϲιν τυφλοι τυφλοϲ δε τυφλον εαν οδηγη αμφοτεροι ειϲ βοθυνον πεϲουνται pageαφετε τους τυφλους · τυφλοι εισιν οδαγοι τυφλος δε τυφλον εαν οδαγη αμφοτεροι ενπεσουνται εις βοθρον pageLet them alone: they be blind leaders of the blind. And if the blind lead the blind, both shall fall into the ditch.
15αποκριθεις δε ο πετρος αυτω ειπεν φρασον ημιν την παραβολην pageαποκριθειϲ δε ὁ πετροϲ ειπεν αυτω φραϲον ημιν την παραβολην pageαποκριθεις δε ο πετρος ειπεν αυτω φρασον ημειν την παραβολην ταυτην pageThen answered Peter and said unto him, Declare unto us this parable.
16ο δε ειπεν ακμην και υμεις ασυνετοι εστε pageο δε ειπεν ακμην και ϋμιϲ αϲυνετοι εϲτε pageο δε ειπεν ακνην και υμεις ασυνετοι εστε pageAnd Jesus said, Are ye also yet without understanding?
17ου νοειτε οτι παν το εισερχομενον εις το στομα εις την κοιλιαν χωρει και εις αφεδρωνα εκβαλλεται pageουπω νοϊτε οτι παν το ειϲπορευομενον ειϲ το ϲτομα ειϲ την κοιλιαν χωρι και ειϲ τον αφεδρωνα εκβαλλετε pageου νοειτε οτι παν το εισπορευομενον εις το στομα · εις την κοιλειαν χωρει και εις αφεδρωνα εκβαλλεται pageDo not ye yet understand, that whatsoever entereth in at the mouth goeth into the belly, and is cast out into the draught?
18τα δε εκπορευομενα εκ του στοματος εκ της καρδιας εξερχεται κακεινα κοινοι τον ανθρωπον pageτα δε εκπορευομενα εκ του ϲτοματοϲ εκ τηϲ καρδιαϲ pageτα δε εκπορευομενα εκ του στοματος εκ της καρδιας εξερχεται εκεινα κοινωνει τον ανθρωπον pageBut those things which proceed out of the mouth come forth from the heart; and they defile the man.
19εκ γαρ της καρδιας εξερχονται διαλογισμοι πονηροι φονοι μοιχειαι πορνειαι κλοπαι ψευδομαρτυριαι βλασφημιαι pageεξερχονται διαλογιϲμοι πονηροι φονοι · μοιχειαι · πορνιαι · κλοπαι · ψευδομαρτυριαι · βλαϲφημιαι · pageεκ γαρ της καρδιας εξερχονται διαλογισμοι πονηροι · φονοι μοιχιαι πορνειαι · κλοπαι ψευδομαρτυριαι · βλασφημεια pageFor out of the heart proceed evil thoughts, murders, adulteries, fornications, thefts, false witness, blasphemies:
20ταυτα εστιν τα κοινουντα τον ανθρωπον το δε ανιπτοις χερσιν φαγειν ου κοινοι τον ανθρωπον pageταυτα εϲτιν τα κοινουντα τον ανον το δε ανιπτοιϲ χερϲιν φαγιν ου κοινοι τον ανον pageταυτα εισιν τα κοινωνουντα τον ανθρωπον το δε ανειπτοις χερσιν φαγειν ου κοινωνει τον ανθρωπον pageThese are the things which defile a man: but to eat with unwashen hands defileth not a man.
21και εξελθων εκειθεν ο ις ανεχωρησεν εις τα μερη τυρου και σειδωνος pageκαι εξελθων εκιθεν ο ιϲ ανεχωρηϲεν ειϲ τα μερη τυρου και ϲιδωνοϲ pageκαι εξελθων εκειθεν ο ιης ανεχωρησεν εις τα μερη τυρου και σειδωνος pageThen Jesus went thence, and departed into the coasts of Tyre and Sidon.
22και ιδου γυνη χαναναια απο των οριων εκεινων εξελθουσα εκραζεν λεγουσα ελεησον με κε υιος δαυειδ η θυγατηρ μου κακως δαιμονιζεται pageκαι ϊδου γυνη χαναναια απο των οριων εκινων εξελθουϲα εκραξε λεγουϲα ελεηϲον με κε ϋϊε δαδ η θυγατηρ μου κακωϲ δαιμονιζετε pageκαι ιδου γυνη χαναναια · απο των οριων εκειων εξελθουσα εκραζεν οπισω αυτου λεγουσα ελεησον με κε υιος δαυειδ η θυγατηρ μου κακως δαιμονιζεται pageAnd, behold, a woman of Canaan came out of the same coasts, and cried unto him, saying, Have mercy on me, O Lord, thou Son of David; my daughter is grievously vexed with a devil.
23ο δε ουκ απεκριθη αυτη λογον και προσελθοντες οι μαθηται αυτου ηρωτουν αυτον λεγοντες απολυσον αυτην οτι κραζει οπισθεν ημων pageὁ δε ουκ απεκριθη αυτη λογον και προϲελθοντεϲ οι μαθηται αυτου ηρωτου αυτον λεγοντεϲ απολυϲον αυτην οτι κραζει οπιϲθε ημων pageο δε ουκ απεκριθη αυτη λογον και προσελθοντες οι μαθηται αυτου ηρωτουν αυτον λεγοντες · απολυσον αυτην οτι κραζει οπισθεν ημων pageBut he answered her not a word. And his disciples came and besought him, saying, Send her away; for she crieth after us.
24ο δε αποκριθεις ειπεν ουκ απεσταλην ει μη εις τα προβατα τα απολωλοτα οικου ισραηλ pageὁ δε αποκριθιϲ ειπεν ουκ απεϲταλην ει μη ειϲ τα προβατα τα απολωλοτα οικου ιηλ pageο δε αποκριθεις ειπεν ουκ απεσταλην ει μη εις τα προβατα ταυτα τα απολωλοτα οικου εισραηλ pageBut he answered and said, I am not sent but unto the lost sheep of the house of Israel.
25η δε ελθουσα προσεκυνει αυτω λεγουσα κε βοηθει μοι pageη δε ελθουϲα προϲεκυνι αυτω λεγουϲα κε βοηθι μοι pageη δε ελθουσα προσεκυνι αυτω λεγουσα κε βοηθει μοι · pageThen came she and worshipped him, saying, Lord, help me.
26ο δε αποκριθεις ειπεν ουκ εστιν καλον λαβειν τον αρτον των τεκνων και βαλειν τοις κυναριοις pageὁ δε αποκριθειϲ ειπεν ουκ εϲτιν καλον λαβιν τον αρτον των τεκνω και βαλιν τοιϲ κυναριοιϲ pageο δε αποκριθεις ειπεν ουκ εξεστιν λαβειν τον αρτον των τεκνων και βαλιν τοις κυναριοις pageBut he answered and said, It is not meet to take the children’s bread, and to cast it to dogs.
27η δε ειπεν ναι κε και τα κυναρια εσθειει απο των ψειχιων των πειπτοντων απο της τραπεζης των κυριων αυτων pageη δε ειπε ναι κε και γαρ τα κυναρια εϲθιει απο τω ψιχιων των πιπτοτων απο τηϲ τραπεζηϲ των κυριων αυτων pageη δε ειπεν ναι κε · και γαρ τα κυναρια εσθιουσιν απο των ψειχων των πειπτοντων απο της τραπεζης των κυναριων αυτων pageAnd she said, Truth, Lord: yet the dogs eat of the crumbs which fall from their masters’ table.
28τοτε αποκριθεις ο ις ειπεν αυτη ω γυναι μεγαλη σου η πιστις γενηθητω σοι ως θελεις και ιαθη η θυγατηρ αυτης απο της ωρας εκεινης pageτοτε αποκριθειϲ ὁ ιϲ ειπε αυτη ω γυναι μεγαλη ϲου η πιϲτιϲ · γενηθητω ϲοι ωϲ θελιϲ και ϊαθη η θυγατηρ αυτηϲ απο τηϲ ωραϲ εκινηϲ : pageτοτε αποκριθεις ειπεν αυτη · γυναι μεγαλη σου η πιστις · γενηθητω σοι ως θελεις και ιαθη η θυγατηρ αυτης · απο της ωρας εκεινης pageThen Jesus answered and said unto her, O woman, great is thy faith: be it unto thee even as thou wilt. And her daughter was made whole from that very hour.
29και μεταβας εκειθεν ο ις ηλθεν παρα την θαλασσαν της γαλειλαιας και αναβας εις το ορος εκαθητο εκει pageκαι μεταβαϲ εκιθεν ὁ ιϲ ηλθε παρα την θαλαϲϲα τηϲ γαλιλαιαϲ και αναβαϲ ειϲ το οροϲ εκαθητο εκει pageκαι μεταβας εκειθεν ο ιης ηλθεν παρα την θαλασσαν της γαλιλαιας και αναβας εις το ρος εκαθητο εκει pageAnd Jesus departed from thence, and came nigh unto the sea of Galilee; and went up into a mountain, and sat down there.
30και προσηλθον αυτω οχλοι πολλοι εχοντες μεθ εαυτων χωλους κυλλους τυφλους κωφους και ετερους πολλους και ερριψαν αυτους παρα τους ποδας αυτου και εθεραπευσεν αυτους pageκαι προϲηλθον αυτω οχλοι πολλοι εχοντεϲ μεθ εαυτω χωλουϲ · τυφλουϲ · κυλλουϲ · κωφουϲ · και ετερουϲ πολλουϲ και εριψαν αυτουϲ παρα τουϲ ποδαϲ αυτου και εθεραπευϲε αυτουϲ pageκαι προσηλθον αυτω οχλοι πολλοι εχοντες μεθ εαυτων χωλους · τυφλους · κυλλους και ετερους πολλους · και εριψαν αυτους υπο τους ποδας αυτου και εθεραπευσεν αυτους παντας pageAnd great multitudes came unto him, having with them those that were lame, blind, dumb, maimed, and many others, and cast them down at Jesus’ feet; and he healed them:
31ωστε τους οχλους βλεποντας θαυμασαι κωφους ακουοντας κυλλους υγιεις και χωλους περιπατουντας και τυφλους βλεποντας και εδοξασαν τον θν ισραηλ pageωϲτε τον οχλον θαυμαϲε βλεπονταϲ κωφουϲ λαλουνταϲ και χωλουϲ περιπατουνταϲ : και τυφλουϲ βλεπονταϲ και εδοξαζον τον θν ιϲλ pageωστε τον οχλον θαυμασαι βλεποντας κωφους λαλουντας · και κυλλους υγιεις και χωλους περιπατουντας και τους τυφλους βλεποντας και εδοξασαν τον θν ισραηλ pageInsomuch that the multitude wondered, when they saw the dumb to speak, the maimed to be whole, the lame to walk, and the blind to see: and they glorified the God of Israel.
32ο δε ις προσκαλεσαμενος του μαθητας αυτου ειπεν σπλαγχνιζομαι επι τον οχλον οτι ημεραι τρεις προσμενουσιν μοι και ουκ εχουσιν τι φαγωσιν και απολυσαι αυτους νηστεις ου θελω μηποτε εκλυθωσιν εν τη οδω pageὁ δε ιϲ προϲκαλεϲαμενοϲ τουϲ μαθηταϲ ειπεν αυτοιϲ ϲπλαγχνιζομε επι τον οχλον οτι ηδη ημεραϲ · γ · προϲμενουϲι μοι και ουκ εχουϲιν τι φαγωϲιν και απολυϲε αυτουϲ νηϲτιϲ ου θελω μη εκλυθωϲιν εν τη οδω pageο δε ιης προσκαλεσαμενος τους μαθητας αυτου ειπεν σπλανχνιζομαι επι τον οχλον τουτον οτι ηδη ημεραι γ εισιν · και προσμενουσιν μοι και ουκ εχουσιν τι φαγωσιν και απολυσαι αυτους νηστεις ου θελω pageThen Jesus called his disciples unto him, and said, I have compassion on the multitude, because they continue with me now three days, and have nothing to eat: and I will not send them away fasting, lest they faint in the way.
33και λεγουσιν αυτω οι μαθηται ποθεν ημιν εν ερημια αρτοι τοσουτοι ωστε χορτασαι οχλον τοσουτον pageκαι λεγουϲιν αυτω οι μαθηται ποθε ημιν εν ερημια αρτοι τοϲουτοι ωϲτε χορταϲε οχλον τοϲουτον pageκαι λεγουσιν αυτω οι μαθηται αυτου ποθεν ουν ημειν εν ερημια αρτοι τοσουτοι ωστε χορτασαι οχλον τοσουτον pageAnd his disciples say unto him, Whence should we have so much bread in the wilderness, as to fill so great a multitude?
34και λεγει αυτοις ο ις ποσους αρτους εχετε οι δε ειπον επτα και ο̣λιγα ιχθυδια pageκαι λεγι αυτοιϲ ο ιϲ ποϲουϲ αρτουϲ εχετε οι δε ειπαν επτα · και ολιγα ϊχθυδια pageκαι λεγει αυτοις ο ιης ποσους αρτους εχεται οι δε ειπον αυτω επτα · και ολιγα ιχθυδια pageAnd Jesus saith unto them, How many loaves have ye? And they said, Seven, and a few little fishes.
35και παραγγειλας τω οχλω αναπεσειν επι την γην pageκαι παραγγιλαϲ τω οχλω αναπεϲιν επι την γην pageκαι παρανγειλας τω οχλω αναπεσιν επι την γην · pageAnd he commanded the multitude to sit down on the ground.
36ελαβεν τους επτα αρτους και τους ιχθυας και ευχαριστησας εκλασεν και εδιδου τοις μαθηταις οι δε μαθηται τοις οχλοις pageελαβε τουϲ επτα αρτουϲ κ(αι) τουϲ δυο ϊχθυαϲ και ευχαριϲτηϲαϲ εκλαϲεν και εδιδου τοιϲ μαθηταιϲ οι δε μαθηται τοιϲ οχλοιϲ pageελαβεν τους ζ αρτους και τους ιχθυας και ευχαριστησας εκλασεν και εδιδου τοις μαθηταις οι δε μαθηται τω οχλω pageAnd he took the seven loaves and the fishes, and gave thanks, and brake them, and gave to his disciples, and the disciples to the multitude.
37και εφαγον παντες και εχορτασθησαν και το περισσευον των κλασματων ηραν επτα σπυριδας πληρεις pageκαι εφαγο παντεϲ και εχορταϲθηϲαν και ηραν το περιϲϲευο των κλαϲματω επτα ϲπυριδαϲ πληριϲ pageκαι εφαγον παντες και εχορτασθησαν [...]ματων ηραν · pageAnd they did all eat, and were filled: and they took up of the broken meat that was left seven baskets full.
38οι δε εσθιοντες ησαν ως τετρακισχειλιοι ανδρες χωρις γυναικων και παιδιων pageοι δε εϲθιοντεϲ ηϲαν ανδρεϲ ωϲι τετρακιϲχιλιοι χωριϲ πεδιων και γυνεκων pageχωρις παιδιων και γυναικων pageAnd they that did eat were four thousand men, beside women and children.
39και απολυσας τους οχλους ενεβη εις το πλοιον και ηλθεν εις τα ορια μαγαδαν pageκαι απολυϲαϲ τουϲ οχλουϲ ενεβη ειϲ το πλοιον και ηλθε ειϲ τα ορια μαγαδα pageκαι απολυσας τους οχλους ενβαινει εις το πλοιον και ηλθεν εις τα ορια της μαγαδαν pageAnd he sent away the multitude, and took ship, and came into the coasts of Magdala.