Norse

Hárbarðsljóð

Hárbarðsljóð
Anonymous (Codex Regius, c. 1270),
Codex Regius (GKS 2365 4to) via handrit.is + heimskringla.no + Thorpe (PG #14726) · Codex Regius (GKS 2365 4to)

Introduction

Hárbarðsljóð from the Poetic Edda, preserved in Codex Regius (GKS 2365 4to, c. 1270). 5 sections across 5 distinct manuscript pages.

How was this verified? (Provenance)
Manuscript: Anonymous (Codex Regius, c. 1270) — page scan from Codex Regius (GKS 2365 4to) via handrit.is + heimskringla.no + Thorpe (PG #14726).
Original text: Codex Regius (GKS 2365 4to) (public domain).
English translation: Benjamin Thorpe (1866) (public domain).
Verify: The scan image is the physical evidence. The original-language text is verifiable against the scan. The English translation is checkable against the original. Click any Greek, Hebrew, or Latin word for morphological analysis.
Challenge: Submit a correction to contact@theosislibrary.com.
Old Norse / English original and English translation, with manuscript scans.
§1-12 · Hárbarðsljóð st. 1-12
Manuscript
Scan codex-regius/codex-regius-p36.jpg
Old Norse · heimskringla.no

1"Hverr er sá sveinn sveina, / er stendr fyr sundit handan?" 2"Hverr er sá karl karla, / er kallar of váginn?" 3"Fer þú mik um sundit, / fæði ek þik á morgun; / meis hef ek á baki, / verðr-a matr in betri; / át ek í hvíld, / áðr ek heiman fór, / síldr ok hafra; / saðr em ek enn þess." 4"Árligum verkum / hrósar þú, verðinum; / veizt-at-tu fyrir görla, / döpr eru þín heimkynni, / dauð, hygg ek, at þín móðir sé." 5"Þat segir þú nú, / er hverjum þykkir / mest at vita, / at mín móðir dauð sé." 6"Þeygi er sem þú / þrjú bú góð eigir; / berbeinn þú stendr / ok hefr brautinga gervi, / þatki, at þú hafir brækr þínar." 7"Stýrðu hingat eikjunni, / ek mun þér stöðna kenna, - / eða hverr á skipit, / er þú heldr við landit?" 8"Hildolfr sá heitir, / er mik halda bað, / rekkr inn ráðsvinni, / er býr í Ráðseyjarsundi; / bað-at hann hlennimenn flytja / eða hrossaþjófa, / góða eina / ok þá, er ek görva kunna; / segðu til nafns þíns, / ef þú vill um sundit fara!" 9"Segja mun ek til nafns míns, / þótt ek sekr séak, / ok til alls eðlis: / Ek em Óðins sonr, / Meila bróðir, / en Magna faðir, / þrúðvaldr goða, / við Þór knáttu hér dæma! / Hins vil ek nú spyrja, / hvat þú heitir." 10"Hárbarðr ek heiti, / hylk um nafn sjaldan." 11"Hvat skaltu of nafn hylja, / nema þú sakar eigir?" 12"En þótt ek sakar eiga, / þá mun ek forða fjörvi mínu / fyr slíkum sem þú ert, / nema ek feigr sé."

English · Benjamin Thorpe (1866)

1Who is the knave of knaves, that by the sound stands yonder? _Harbard_. 2Who is the churl of churls, that cries across the water? _Thor_. 3Ferry me across the sound, to-morrow I'll regale thee. I have a basket on my back: there is no better food: at my ease I ate, before I quitted home, herrings and oats, with which I yet feel sated. _Harbard_. 4Thou art in haste to praise thy meal: thou surely hast no foreknowledge; for sad will be thy home: thy mother, I believe, is dead. _Thor_. 5Thou sayest now what seems to every one most unwelcome to know--that my mother is dead. _Harbard_. 6Thou dost not look like one who owns three country dwellings, bare-legged thou standest, and like a beggar clothed; thou hast not even breeches. _Thor_. 7Steer hitherward thy boat; I will direct thee where to land. But who owns this skiff, which by the strand thou holdest? _Harbard_. 8Hildolf fief is named who bade me hold it, a man in council wise, who dwells in Radso sound. Robbers he bade me not to ferry, or horse-stealers, but good men only, and those whom I well knew. Tell me then thy name, if thou wilt cross the sound. _Thor_. 9I my name will tell, (although I am an outlaw) and all my kin: I am Odin's son, Meili's brother, and Magni's sire, the gods' mighty leader: With Thor thou here mayest speak. I will now ask how thou art called. _Harbard_. 10I am Harbard called; seldom I my name conceal. _Thor_. 11Why shouldst thou thy name conceal, unless thou crime hast perpetrated? _Harbard_. 12Yet, though I may crime have perpetrated, I will nathless guard my life against such as thou art; unless I death-doomed am. _Thor_.

§13-24 · Hárbarðsljóð st. 13-24
Manuscript
Scan codex-regius/codex-regius-p37.jpg
Old Norse · heimskringla.no

13"Harm ljótan / mér þykkir í því / at vaða um váginn til þín / ok væta ögur minn; / skylda ek launa / kögursveini þínum / kanginyrði, / ef ek kæmumk yfir sundit." 14"Hér mun ek standa / ok þín heðan bíða; / fannt-a þú mann in harðara / at Hrungni dauðan." 15"Hins viltu nú geta, / er vit Hrungnir deildum, / sá inn stórúðgi jötunn, / er ór steini var höfuðit á; / þó lét ek hann falla / ok fyrir hníga. / Hvat vanntu þá meðan, Hárbarðr?" 16"Var ek með Fjölvari / fimm vetr alla / í ey þeiri, / er Algræn heitir; / vega vér þar knáttum / ok val fella, / margs at freista, / mans at kosta." 17"Hversu snúnuðu yðr konur yðrar?" 18"Sparkar áttu vér konur, / ef oss at spökum yrði; / horskar áttu vér konur, / ef oss hollar væri; / þær ór sandi / síma undu, / ok ór dali djúpum / grund of grófu; / varð ek þeim einn öllum / efri at ráðum; / hvílda ek hjá þeim systrum sjau, / ok hafða ek geð þeira allt ok gaman. / Hvat vanntu þá meðan, Þórr?" 19"Ek drap Þjaza, / inn þrúðmóðga jötun, / upp ek varp augum / Alvalda sonar / á þann inn heiða himin; / þau eru merki mest / minna verka, / þau er allir menn síðan of séa. / Hvat vanntu þá meðan, Hárbarðr?" 20"Miklar manvélar / ek hafða við myrkriður, / þá er ek vélta þær frá verum; / harðan jötun / ek hugða Hlébarð vera, / gaf hann mér gambantein, / en ek vélta hann ór viti." 21"Illum huga / launaðir þú þá góðar gjafar." 22"Þat hefr eik, / er af annarri skefr, / of sik er hverr í slíku. / Hvat vanntu þá meðan Þórr?" 23"Ek var austr / ok jötna barðak / brúðir bölvísar, / er til bjargs gengu; / mikil myndi ætt jötna, / ef allir lifði / vætr myndi manna / undir Miðgarði. / Hvat vanntu þá meðan, Hárbarðr?" 24"Var ek á Vallandi / ok vígum fylgdak, / atta ek jöfrum, / en aldri sættak; / Óðinn á jarla, / þá er í val falla, / en Þórr á þrælakyn."

English · Benjamin Thorpe (1866)

13It seems to me a foul annoyance to wade across the strait to thee, and wet my garments: but I will pay thee, mannikin! for thy sharp speeches, if o'er the sound I come. _Harbard_. 14Here will I stand, and here await thee. Thou wilt have found no stouter one since Hrungnir's death. _Thor_. 15Thou now remindest me how I with Hrungnir fought, that stout-hearted Jotun, whose head was all of stone; yet I made him fall, and sink before me. What meanwhile didst thou, Harbard? _Harbard_. 16I was with Fiolvari five winters through, in the isle which Algron hight. There we could fight, and slaughter make, many perils prove, indulge in love. _Thor_. 17How did your women prove towards you? _Harbard_. 18Sprightly women we had, had they but been meek; shrewd ones we had, had they but been kind. Of sand a rope they twisted, and from the deep valley dug the earth: to them all I alone was superior in cunning. I rested with the sisters seven, and their love and pleasures shared. What meanwhile didst thou, Thor? _Thor_. 19I slew Thiassi, that stout-hearted Jotun: up I cast the eyes of Allvaldi's son into the heaven serene: they are signs the greatest of my deeds. What meanwhile didst thou, Harbard? _Harbard_. 20Great seductive arts I used against the riders of the night,[36] when from their husbands I enticed them. A mighty Jotun I believed Hlebard to be: a magic wand he gave me, but from his wits I charmed him. _Thor_. 21With evil mind then thou didst good gifts requitè _Harbard_. 22One tree gets that which, is from another scraped: each one in such case is for self. What meanwhile didst thou, Thor? _Thor_. 23In the east I was, and slew the Jotun brides, crafty in evil, as they to the mountain went. Great would have been the Jotun race, had they all lived; and not a man left in Midgard. What meanwhile didst thou, Harbard? _Harbard_. 24I was in Valland, and followed warfare; princes I excited, but never reconciled. Odin has all the jarls that in conflict fall; but Thor the race of thralls. _Thor_.

§25-36 · Hárbarðsljóð st. 25-36
Manuscript
Scan codex-regius/codex-regius-p38.jpg
Old Norse · heimskringla.no

25"Ójafnt skipta / er þú myndir með ásum liði, / ef þú ættir vilgi mikils vald." 26"Þórr á afl ærit, / en ekki hjarta; / af hræðslu ok hugbleyði / þér var í hanzka troðit, / ok þóttisk-a þú þá Þórr vera; / hvárki þú þá þorðir / fyr hræðslu þinni / hnjósa né físa, / svá at Fjalarr heyrði." 27"Hárbarðr inn ragi, / ek mynda þik í hel drepa, / ef ek mætta seilask um sund." 28"Hvat skyldir um sund seilask, / er sakir ro alls engar? / Hvat vanntu þá, Þórr?" 29"Ek var austr / ok ána varðak, / þá er mik sóttu / þeir Svárangs synir; / grjóti þeir mik börðu, / gagni urðu þeir þó lítt fegnir, / þó urðu þeir mik fyrri / friðar at biðja. / Hvat vanntu þá meðan, Hárbarðr?" 30"Ek var austr / ok við einhverja dæmðak, / lék ek við ina línhvítu / ok launþing háðak; / gladdak ina gullbjörtu, / gamni mær unði." 31"Góð átt þú þér mankynni þar þá." 32"Liðs þíns / væra ek þá þurfi, Þórr, / at ek helda þeiri inni línhvítu mey." 33"Ek munda þér þá þat veita, / ef ek viðr of kæmumk." 34"Ek mynda þér þá trúa, / nema þú mik í tryggð véltir." 35"Emk-at ek sá hælbítr / sem húðskór forn á vár." 36"Hvat vanntu þá meðan, Þórr?"

English · Benjamin Thorpe (1866)

25Unequally thou wouldst divide the folk among the Æsir, if thou but hadst the power. _Harbard_. 27Harbard, thou wretch! I would strike thee dead, could I but stretch my arm across the sound. _Harbard_. 28Why wouldst thou stretch thy arm across the sound, when there is altogether no offence? But what didst thou, Thor? _Thor_. 30I was in the east, and with a certain lass held converse; with that fair I dallied, and long meetings had. I that gold-bright one delighted; the game amused her. _Thor_. 31Then you had kind damsels there? _Harbard_. 32Of thy aid I had need, Thor! in retaining that maiden lily-fair. _Thor_. 33I would have given it thee, if I had had the opportunity. _Harbard_. 34I would have trusted thee, my confidence if thou hadst not betrayed it. _Thor_. 35I am not such a heel-chafer as an old leather shoe in spring. _Harbard_. 36What meanwhile didst thou, Thor? _Thor_.

§37-48 · Hárbarðsljóð st. 37-48
Manuscript
Scan codex-regius/codex-regius-p39.jpg
Old Norse · heimskringla.no

37"Brúðir berserkja / barðak í Hléseyju; / þær höfðu verst unnit, / vélta þjóð alla." 38"Klæki vanntu þá, Þórr, / er þú á konum barðir." 39"Vargynjur þat váru, / en varla konur, / skelldu skip mitt, / er ek skorðat hafðak, / ægðu mér járnlurki / en eltu Þjalfa. / Hvat vanntu meðan, Hárbarðr?" 40"Ek vark í hernum, / er hingat gerðisk / gnæfa gunnfana, / geir at rjóða." 41"Þess viltu nú geta, / er þú fórt oss óljúfan at bjóða." 42"Bæta skal þér þat þá / munda baugi, / sem jafnendr unnu, / þeir er okkr vilja sætta." 43"Hvar namtu þessi / in hnæfiligu orð, / er ek heyrða aldregi / in hnæfiligri?" 44"Nam ek at mönnum / þeim inum aldrænum, / er búa í heimis skógum." 45"Þó gefr þú gott nafn dysjum, / er þú kallar þær heimis skóga." 46"Svá dæmi ek of slíkt far." 47"Orðkringi þín / mun þér illa koma, / ef ek ræð á vág at vaða; / ulfi hæra / hygg ek þik æpa munu, / ef þú hlýtr af hamri högg." 48"Sif á hó heima, / hans muntu fund vilja, / þann muntu þrek drýgja, / þat er þér skyldara."

English · Benjamin Thorpe (1866)

37The Berserkers' brides I on Læsso cudgeled; they the worst had perpetrated, the whole people, had seduced. _Harbard_. 38Dastardly didst thou act, Thor! when thou didst cudgel women. _Thor_. 39She-wolves they were, and scarcely women. They crushed my ship, which with props I had secured, with iron clubs threatened me, and drove away Thialfi. What meanwhile didst thou, Harbard? _Harbard_. 40I in the army was, which was hither sent, war-banners to raise, lances to redden. _Thor_. 41Of that thou now wilt speak, as thou wentest forth us hard terms to offer. _Harbard_. 42That shall be indemnified by a hand-ring, such as arbitrators give, who wish to reconcile us. _Thor_. 43Where didst thou learn words than which I never heard more irritating? _Harbard_. 44From men I learned them, from ancient men, whose home is in the woods. _Thor_. 45Thou givest certainly a good name to grave-mounds, when thou callest them, homes in the woods. _Harbard_. 46So speak I of such a subject. _Thor_. 47Thy shrewd words will bring thee evil, if I resolve the sound to ford. Louder than a wolf thou wilt howl, I trow, if of my hammer thou gettest a touch. _Harbard_. 48Sif has a gallant at home; thou wilt anxious be to find him: thou shalt that arduous work perform; it will beseem thee better. _Thor_.

§49-60 · Hárbarðsljóð st. 49-60
Manuscript
Scan codex-regius/codex-regius-p40.jpg
Old Norse · heimskringla.no

49"Mælir þú at munns ráði, / svá at mér skyldi verst þykkja, / halr inn hugblauði, / hygg ek, at þú ljúgir." 50"Satt hygg ek mik segja; / seinn ertu at för þinni, / langt myndir þú nú kominn, Þórr, / ef þú litum færir." 51"Hárbarðr inn ragi, / heldr hefr þú nú mik dvalðan." 52"Ása-þórs hugða ek / aldregi mundu / glepja féhirði farar." 53"Ráð mun ek þér nú ráða; / ró þú hingat bátinum, / hættum hætingi, / hittu föður Magna." 54"Farðu firr sundi, / þér skal fars synja." 55"Vísa þú mér nú leiðina, / alls þú vill mik eigi um váginn ferja." 56Lítit er at synja, / langt er at fara; / stund er til stokksins, / önnur til steinsins, / haltu svá til vinstra vegsins, / unz þú hittir Verland; / þar mun Fjörgyn / hitta Þór, son sinn, / ok mun hon kenna hánum áttunga brautir / til Óðins landa." 57"Mun ek taka þangat í dag?" 58"Taka við víl ok erfiði, / at upprennandi sólu, / er ek get þána." 59"Skammt mun nú mál okkat, / alls þú mér skætingu einni svarar; / launa mun ek þér farsynjun, / ef vit finnumk í sinn annat." 60"Far þú nú, / þars þik hafi allan gramir."

English · Benjamin Thorpe (1866)

49Thou utterest what comes upmost, so that to me it be most annoying, thou dastardly varlet! I believe thou art lying. _Harbard_. 50I believe I am telling truth. Thou art travelling slowly; thou wouldst have long since arrived, hadst thou assumed another form. _Thor_. 51Harbard! thou wretch! rather is it thou who hast detained me. _Harbard_. 52I never thought that a ferryman could the course of Asa-Thor retard. _Thor_. 53One advice I now will give thee: row hither with thy boat; let us cease from threats; approach the sire of Magni. _Harbard_. 54Go farther from the sound, the passage is refused thee. _Thor_. 55Show me then the way, if thou wilt not ferry me across the water. _Harbard_. 56That's too little to refuse. 'Tis far to go; 'tis to the stock an hour, and to the stone another; then keep the left hand way, until thou reachest Verland; there will Fiorgyn find her son Thor, and point out to him his kinsmen's ways to Odin's land. _Thor_. 57Can I get there to-day? _Harbard_. 58With pain and toil thou mayest get there, while the sun is up, which, I believe, is now nigh. _Thor_. 59Our talk shall now be short, as thou answerest with scoffing only. For refusing to ferry me I will reward thee, if another time we meet. _Harbard_. 60Just go to where all the powers of evil may have thee.

Cite

Source & Cross-References

  • Source text: Codex Regius (GKS 2365 4to) via handrit.is + heimskringla.no + Thorpe (PG #14726) — view original
  • Critical edition: Codex Regius (GKS 2365 4to)

previous · next · v cycle view · l back to library