Hávamál
Introduction
Hávamál is preserved in the Codex Regius of the Poetic Edda (GKS 2365 4to, Árni Magnússon Institute, Reykjavík), an Icelandic parchment book written about 1270. The poem fills fol. 3r-7v (manuscript pages 5-14).
Pages: each section holds the stanzas that begin on one manuscript page and links that page's photograph (handrit.is); a stanza that runs onto the next page links both pages. The page of every stanza comes from Wimmer and Finnur Jónsson's 1891 diplomatic edition, which prints the text of each manuscript page, and the first line of every page was checked on the photograph. 'Where on the image' under each section gives the details.
Texts: the first Old Norse text is the manuscript's own text, letter by letter, from the diplomatic transcription of Wimmer and Finnur Jónsson (1891), which prints each page line for line: line breaks are the manuscript's, ‖ marks a new page, letters in italics are supplied where the scribe abbreviated, and special letters are kept (ſ long s, ꝛ round r, ꝼ insular f, ı dotless i, ꜹ the av ligature, ǫ and ę with hooks, ᛘ the rune for maðr, small capitals for the scribe's small capitals). The manuscript writes the poem as continuous lines without stanza breaks; the stanza numbers (Guðni Jónsson's) are inserted where each stanza begins and do not appear in the manuscript. Letters with a dot below are marked for deletion in the manuscript; letters between ⸌ and ⸍ are written above the line, and ⟨marg. ...⟩ gives what Wimmer and Jónsson print in the margin (corrections, and in Vafþrúðnismál the speaker marks o, v, q). The second text is Guðni Jónsson's normalized edition (via heimskringla.no), a reading text in modern spelling; in places it adds words or lines from other manuscripts and follows modern editions where they rearrange stanzas. The English is Benjamin Thorpe's 1866 translation (public domain).
Stanza order: On fol. 4v stanza 63 (Fregna ok segja) is written before stanza 62 (Snapir ok gnapir), Wimmer and Jónsson 1891 page 8, lines 22-23; the edition reverses the two (Thorpe keeps the manuscript order).
English alignment: Thorpe divides some stanzas differently. Old Norse = Thorpe: 11-12 = 11-12 (his stanza breaks fall mid-stanza), 62=63, 63=62, 103=103+104, 104-110 = 105-111, 111=112+113, 112-131 = 114-133, 132-133 = 134-135, 134-164 = 136-166.
How was this verified? (Provenance)
Where on the image
Fol. 3r (manuscript page 5; handrit.is image 14; Wimmer and Jónsson 1891 page 5, caption 'Vǫluspá v. 61 - Hávamál v. 15'): stanza 1 is lower on the page (the first line belongs to the end of Völuspá 64); stanzas 1-15 begin here; stanza 15 runs on to fol. 3v. Fol. 3v (manuscript page 6; handrit.is image 15; Wimmer and Jónsson 1891 page 6, caption 'Hávamál v. 15-31'): the top of the page finishes stanza 15 ('glaðr ok reifr ...'). Checked on the image: the first line of fol. 3r has 'dróttir byggja' (end of Völuspá 64); the first line of fol. 3v has 'glaðr ok reifr' (end of Hávamál 15). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 5, lines 4-31; page 6, line 1, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
1Gattır allar aþr hava mal.
gangı ꝼram vm ſcoðaz ſcylı vm ſcygnaz ſcylı. þvıat
ouıſt er at vıta hvar ovınır ſıtıa aꝼletı ꝼyr. 2Geꝼ
enðꝛ heılır geſtr er ıɴ komınn hvar ſcal ſıtıa ſıa. mıoc er
braðꝛ ſa er abrꜹnðom ſcal ſınſ vm ꝼreıſta ꝼrama. 3Elðz er
þꜹrꝼ þeımſ ıɴ er komınn oc a kne kalıɴ. matar oc váða er
manne þꜹrꝼ þeım er heꝼır vm ꝼıall ꝼarıþ. 4Uatz er þꜹrꝼ þeım
er tıl verþar kǫmꝛ þeʀᴏ oc þıoðlaþar. goþſ vın ǫþıſ eꝼ ſer ge
ta męttı oꝛþz oc enðꝛ þꜹgo. 5Uıtz er þꜹ́rꝼ þeım er vıþa
ratar ðǫlt er heıma hvat. at ꜹga bragðı verþr ſa er eccı
kaɴ oc meþ ſnotrom ſıtr. 6At hẏɢıanðı ſıɴı ſcylıt maþꝛ
hrǫſıɴ vera hęlðꝛ gętıɴ at geðı þa er hoꝛſcr oc þꜹgull kǫmꝛ
heımıſ garða tıl ſıalðan verþr vítı vóꝛom þvıat obrıgðra vın
ꝼǫꝛ ᛘ alðregı eɴ manvıt mıcıt. 7Eɴ varı geſtr er tıl verþar
kǫmꝛ þvɴᴏ hlıoþı þegır. eyrom hlẏðır eɴ ꜹgom ſcoðar ſva nẏſız
ꝼroþra hverr ꝼyr. 8Hıɴ er ſęll er ſér um getr loꝼ oc lıcn ſtaꝼı.
oðǫlla er vıð þat er ᛘ eıga ſcal aɴarſ brıoſtvm ı. 9Sa er ſęll
er ſıalꝼr vm a loꝼ oc uít meþan lıꝼır. þvıat ıll ráð heꝼır ᛘ opt
þegıt aɴarſ brıoſtom oꝛ. 10Byrþı betrı beʀat ᛘ brꜹto at
eɴ ſe man uít mıcıt ꜹðı betra þıccır þat ı ᴏᴋvɴᴏm ſtað ſlıct
er valaþſ vera. 11Byrðı b. b. vegneſt vera vegra hann vellı at
eɴ ſe ᴏꝼ ðryccıa ꜹlſ. 12era ſva gott ſem gott qveþa ꜹl alða
ſona. þvıat ꝼoꝛa veít er ꝼleıra ðreccr ſınſ tıl geðſ gvmı
13Omıɴıſ hegrı heıtır ſa er yꝼır ꜹlþrom þrvmır hann ſtelr geðı
gvma. þes ꝼvglſ ꝼıꜹðrom ec ꝼıotraþr varc ıgarðı gvɴla-
þar. 14Avlr ec varð varþ ᴏꝼr olvı at ınſ ꝼroða ꝼıalarſ
þvı er ꜹ,ðꝛ baztr at aptr vꝼ heımtır hverr ſıtt geð gvmı
15Þagalt oc hvgalt ſcẏlı þıoðanſ barn oc vıgðıarꝼt vera
‖ glaþr oc reıꝼr ſcẏlı gvmna hverr vɴᴢ ſıɴ bıþr bána.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
1Gáttir allar, / áðr gangi fram, / um skoðask skyli, / um skyggnast skyli, / því at óvíst er at vita, / hvar óvinir / sitja á fleti fyrir. 2Gefendr heilir! / Gestr er inn kominn, / hvar skal sitja sjá? / Mjök er bráðr, / sá er á bröndum skal / síns of freista frama. 3Elds er þörf, / þeims inn er kominn / ok á kné kalinn; / matar ok váða / er manni þörf, / þeim er hefr um fjall farit. 4Vatns er þörf, / þeim er til verðar kemr, / þerru ok þjóðlaðar, / góðs of æðis, / ef sér geta mætti, / orðs ok endrþögu. 5Vits er þörf, / þeim er víða ratar; / dælt er heima hvat; / at augabragði verðr, / sá er ekki kann / ok með snotrum sitr. 6At hyggjandi sinni / skyli-t maðr hræsinn vera, / heldr gætinn at geði; / þá er horskr ok þögull / kemr heimisgarða til, / sjaldan verðr víti vörum, / því at óbrigðra vin / fær maðr aldregi / en mannvit mikit. 7Inn vari gestr, / er til verðar kemr, / þunnu hljóði þegir, / eyrum hlýðir, / en augum skoðar; / svá nýsisk fróðra hverr fyrir. 8Hinn er sæll, / er sér of getr / lof ok líknstafi; / ódælla er við þat, / er maðr eiga skal / annars brjóstum í. 9Sá er sæll, / er sjalfr of á / lof ok vit, meðan lifir; / því at ill ráð / hefr maðr oft þegit / annars brjóstum ór. 10Byrði betri / berr-at maðr brautu at / en sé mannvit mikit; / auði betra / þykkir þat í ókunnum stað; / slíkt er válaðs vera. 11Byrði betri / berr-at maðr brautu at / en sé mannvit mikit; / vegnest verra / vegr-a hann velli at / en sé ofdrykkja öls. 12Er-a svá gótt / sem gótt kveða / öl alda sona, / því at færa veit, / er fleira drekkr / síns til geðs gumi. 13Óminnishegri heitir / sá er yfir ölðrum þrumir, / hann stelr geði guma; / þess fugls fjöðrum / ek fjötraðr vark / í garði Gunnlaðar. 14Ölr ek varð, / varð ofrölvi / at ins fróða Fjalars; / því er ölðr bazt, / at aftr of heimtir / hverr sitt geð gumi. 15Þagalt ok hugalt / skyli þjóðans barn / ok vígdjarft vera; / glaðr ok reifr / skyli gumna hverr, / unz sinn bíðr bana.
1All door-ways, before going forward, should be looked to; for difficult it is to know where foes may sit within a dwelling. 2Givers, hail! A guest is come in: where shall he sit? In much haste is he, who on the ways has to try his luck. 3Fire is needful to him who is come in, and whose knees are frozen; food and raiment a man requires, wheo'er the fell has travelled. 4Water to him is needful who for refection comes, a towel and hospitable invitation, a good reception; if he can get it, discourse and answer. 5Wit is needful to him who travels far: at home all is easy. A laughing-stock is he who nothing knows, and with the instructed sits. 6Of his understanding no one should be proud, but rather in conduct cautious. When the prudent and taciturn come to a dwelling, harm seldom befalls the cautious; for a firmer friend no man ever gets than great sagacity. 7A wary guest, who to refection comes, keeps a cautious silence, with his ears listens, and with his eyes observes: so explores every prudent man. 8He is happy, who for himself obtains fame and kind words: less sure is that which a man must have in another's breast. 9He is happy, who in himself possesses fame and wit while living; for bad counsels have oft been received from another's breast. 10A better burthen no man bears on the way than much good sense; that is thought better than riches in a strange place; such is the recourse of the indigent. 11-12A worse provision on the way he cannot carry than too much beer-bibbing; so good is not, as it is said, beer for the sons of men. A worse provision no man can take from table than too much beer-bibbing: for the more he drinks the less control he has of his own mind. 13Oblivion's heron 'tis called that over potations hovers; he steals the minds of men. With this bird's pinions I was fettered in Gunnlods dwelling. 14Drunk I was, I was over-drunk, at that cunning Fialar's. It's the best drunkenness, when every one after it regains his reason. 15Taciturn and prudent, and in war daring, should a king's children be; joyous and liberal every one should be until his hour of death.
Where on the image
Fol. 3v (manuscript page 6; handrit.is image 15; Wimmer and Jónsson 1891 page 6, caption 'Hávamál v. 15-31'): stanzas 16-31 begin here; stanza 31 runs on to fol. 4r. Fol. 4r (manuscript page 7; handrit.is image 16; Wimmer and Jónsson 1891 page 7, caption 'Hávamál v. 31-50'): the top of the page finishes stanza 31 ('glissir ...'). Checked on the image: the first line of fol. 3v has 'glaðr ok reifr' (end of Hávamál 15); the first line of fol. 4r has 'glissir' (end of Hávamál 31). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 6, lines 1-31; page 7, line 1, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
16Óſnı-
allr ᛘ hyɢᴢ mvno eẏ lıꝼa eꝼ hann vıþ uíg varaz. eɴ ellı
geꝼr hanom engı ꝼrıþ þott hanom geırar geꝼı. 17Kópır aꝼglapı
er tıl kyɴıꜱ kǫmꝛ þylſc hann vm eþa þrvmır. alt er ſeɴ eꝼ hann
ſylg um gętr vppı er þa geþ gvma. 18Sa eıɴ veıt er vıða
ratar oc heꝼır ꝼíolþ vm ꝼarıþ. hverıo geðı ſtyrır gvmna hverʀ
ſa er vıtanðı er vıtz. 19Halðıt ᛘ akérı ðreckı þo at hó
ꝼí míꜹð. męlı þarꝼt eþa þegı. okyɴıſ þes vár þıc engı
ᛘ at þv gangır ſnemma at ſoꝼa. 20Graþvgr halr nema geðs
vıtı etr ſer alðꝛ trega opt ꝼęr hlęgıſ er meþ hoꝛſcom kǫmꝛ
maɴı heımſcom magı. 21Hıarðır þat vıto nęr þér heım ſcolo
oc ganga þa aꝼ graſı. eɴ oſvıþr ᛘ kaɴ evagı ſınſ vm malſ
maga. 22Vęſall ᛘ oc ılla ſcapı hlęr at hvıvetna. hıtkı hann
veıt er hann vıta þyrptı at hann er vamma vanr. 23Oſvıþr ᛘ
vakır vm allar nętr oc hyɢʀ at hvıvetna. þa er móþꝛ er
at moꝛnı kǫmꝛ alt er víl ſem var. 24Oſnotr ᛘ hyɢʀ ſér
alla vera vıð hlǫıenðꝛ vínı. hıtkı hann ꝼıþr þot þeır vm hann
ꝼár leſı eꝼ hann meþ ſnotrom ſıtr. 25Oſnotr ᛘ. h. ſ. a. v. v.
vını. þa þat ꝼıɴʀ er at þıngı kǫmꝛ at hann aꝼoꝛmęlenðr ꝼá.
26Oſnotr ᛘ þıccız alt vıta eꝼ hann a ſer ı va vero. hıtkı hann veıt
hvat hann ſcal vıð qveþa eꝼ hanſ ꝼreıſta ꝼırar. 27Oſnotr er meþ al
ðır kǫmꝛ þat er bazt at hann þegı. engı þat veít at hann eccı kaɴ
nema hann męlı tıl mart. ueıta ᛘ hıɴ er vetkı ueıt þott
hann męlı tıl mart. 28Froðꝛ ſa þyccız er ꝼregna kaɴ oc ſeg
ıa ıt ſama. eyvıto leyna mego yta ſeynır þvı er gengꝛ
vm guma. 29Ǫ́rna męlır ſa er ęva þegır ſtaðlꜹſo ſtaꝼı
hraðmęlt tvnga nema halðenðꝛ eıgı opt ſer ogott vm
gelr. 30At ꜹga bragðı ſcala ᛘ aɴan haꝼa þott tıl kyɴ
ıꜱ komı. margr þa ꝼroþr þıccız eꝼ hann ꝼregıɴ er at oc
naı hann þvʀ ꝼıallr þrv́ma. 31Fróðꝛ þıccız ſa er ꝼlotta
tecr geſtr at geſt hęðıɴ. veıta goꝛla ſa er vm verðı
‖ glıſſır þott hann meþ grꜹmom glamı.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
16Ósnjallr maðr / hyggsk munu ey lifa, / ef hann við víg varask; / en elli gefr / hánum engi frið, / þótt hánum geirar gefi. 17Kópir afglapi / er til kynnis kemr, / þylsk hann um eða þrumir; / allt er senn, / ef hann sylg of getr, / uppi er þá geð guma. 18Sá einn veit / er víða ratar / ok hefr fjölð of farit, / hverju geði / stýrir gumna hverr, / sá er vitandi er vits. 19Haldi-t maðr á keri, / drekki þó at hófi mjöð, / mæli þarft eða þegi, / ókynnis þess / vár þik engi maðr, / at þú gangir snemma at sofa. 20Gráðugr halr, / nema geðs viti, / etr sér aldrtrega; / oft fær hlægis, / er með horskum kemr, / manni heimskum magi. 21Hjarðir þat vitu, / nær þær heim skulu, / ok ganga þá af grasi; / en ósviðr maðr / kann ævagi / síns of mál maga. 22Vesall maðr / ok illa skapi / hlær at hvívetna; / hittki hann veit, / er hann vita þyrfti, / at hann er-a vamma vanr. 23Ósviðr maðr / vakir um allar nætr / ok hyggr at hvívetna; / þá er móðr, / er at morgni kemr, / allt er víl sem var. 24Ósnotr maðr / hyggr sér alla vera / viðhlæjendr vini; / hittki hann fiðr, / þótt þeir um hann fár lesi, / ef hann með snotrum sitr. 25Ósnotr maðr / hyggr sér alla vera / viðhlæjendr vini; / þá þat finnr, / er at þingi kemr, / at hann á formælendr fáa. 26Ósnotr maðr / þykkisk allt vita, / ef hann á sér í vá veru; / hittki hann veit, / hvat hann skal við kveða, / ef hans freista firar. 27Ósnotr maðr, / er með aldir kemr, / þat er bazt, at hann þegi; / engi þat veit, / at hann ekki kann, / nema hann mæli til margt; / veit-a maðr, / hinn er vettki veit, / þótt hann mæli til margt. 28Fróðr sá þykkisk, / er fregna kann / ok segja it sama; / eyvitu leyna / megu ýta synir, / því er gengr um guma. 29Ærna mælir, / sá er æva þegir, / staðlausu stafi; / hraðmælt tunga, / nema haldendr eigi, / oft sér ógótt of gelr. 30At augabragði / skal-a maðr annan hafa, / þótt til kynnis komi; / margr þá fróðr þykkisk, / ef hann freginn er-at / ok nái hann þurrfjallr þruma. 31Fróðr þykkisk, / sá er flótta tekr, / gestr at gest hæðinn; / veit-a görla, / sá er of verði glissir, / þótt hann með grömum glami.
16A cowardly man thinks he will ever live, if warfare he avoids; but old age will give him no peace, though spears may spare him. 17A fool gapes when to a house he comes, to himself mutters or is silent; but all at once, if he gets drink, then is the man's mind displayed. 18He alone knows who wanders wide, and has much experienced, by what disposition each man is ruled, who common sense possesses. 19Let a man hold the cup, yet of the mead drink moderately, speak sensibly or be silent. As of a fault no man will admonish thee, if thou goest betimes to sleep. 20A greedy man, if he be not moderate, eats to his mortal sorrow. Oftentimes his belly draws laughter on a silly man, who among the prudent comes. 21Cattle know when to go home, and then from grazing cease; but a foolish man never knows his stomach's measure. 22A miserable man, and ill-conditioned, sneers at every thing: one thing he knows not, which he ought to know, that he is not free from faults. 23A foolish man is all night awake, pondering over everything; he then grows tired; and when morning comes, all is lament as before. 24A foolish man thinks all who on him smile to be his friends; he feels it not, although they speak ill of him, when he sits among the clever. 25A foolish man thinks all who speak him fair to be his friends; but he will find, if into court he comes, that he has few advocates. 26A foolish man thinks he knows everything if placed in unexpected difficulty; but he knows not what to answer, if to the test he is put. 27A foolish man, who among people comes, had best be silent; for no one knows that he knows nothing, unless he talks too much. He who previously knew nothing will still know nothing, talk he ever so much. 28He thinks himself wise, who can ask questions and converse also; conceal his ignorance no one can, because it circulates among men. 29He utters too many futile words who is never silent; a garrulous tongue, if it be not checked, sings often to its own harm. 30For a gazing-stock no man shall have another, although he come a stranger to his house. Many a one thinks himself wise, if he is not questioned, and can sit in a dry habit. 31Clever thinks himself the guest who jeers a guest, if he takes to flight. Knows it not certainly he who prates at meat, whether he babbles among foes.
Where on the image
Fol. 4r (manuscript page 7; handrit.is image 16; Wimmer and Jónsson 1891 page 7, caption 'Hávamál v. 31-50'): stanzas 32-50 begin here; stanza 50 runs on to fol. 4v. Fol. 4v (manuscript page 8; handrit.is image 17; Wimmer and Jónsson 1891 page 8, caption 'Hávamál v. 50-69'): the top of the page finishes stanza 50 ('er stendr þorpi á ...'). Checked on the image: the first line of fol. 4r has 'glissir' (end of Hávamál 31); the first line of fol. 4v has 'er stendr þorpi á' (end of Hávamál 50). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 7, lines 1-33; page 8, lines 1-2, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
32Gvmnar margır eroſc gagn
hollır eɴ at vırþı recaz. alðar róg þat mvn ę vera oꝛír geſtr vıþ
geſt. 33Arlıga verþar ſcylı ᛘ opt ꝼá nema tıl kyɴıſ komı ſıtr
oc ſnópır lętr ſem ſolgıɴ ſe oc kaɴ ꝼregna at ꝼa. 34Aꝼhvarꝼ
mícıt er tıl ıllz vınar þott abrꜹto bvı. eɴ tıl goðſ vınar lıɢ
ıa gagn vegır þot hann ſe ꝼıʀ ꝼarıɴ. 35Ganga ſcala geſtr vera ey í
eınom ſtað lıvꝼr verþr leıþr eꝼ lengı ſıtr aɴarſ ꝼletıom á. 36Bv́ er
betra þott lıtıt ſe halr er heıma hverr. þott tvęr geıtr eıgı oc tꜹg
reptan ſal þat er þo betra en bǫɴ. 37Bv́ er b. þ. l. ſ. h. h. hverr. bloð
vgt er hıárta þeım er bıðıa ſcal ſer ımál hvert matar. 38Vapnom
ſınom ſcala ᛘ vellı á ꝼetı ganga ꝼramaʀ. þvıat ovíſt er at vıta
nę́r verþr a vegom v́tı geırſ vm þꜹ́rꝼ gvma. 39Fanca ec mılðaɴ
mann eþa sva matar goðan at eı verı þıɢıa þegıt. eþa ſıns ꝼıár
ſvagı at leıþ ſe lꜹ́n eꝼ þegı. 40Fıár ſıns er ꝼengıt heꝼr ſcylıt
ᛘ þꜹrꝼ þola. opt ſparır leıðom þaz heꝼır lívꝼom hvgat mart
gengr verr eɴ varır. 41Vapnom oc váðom ſcolo vınır gleðıaz þat er aſıalꝼvm
ſynſt. vıðꝛ geꝼenðꝛ oc enðꝛgeꝼenðꝛ eroſt lengſt vınır eꝼ þat bıþr
at verþa vel. 42Vın ſınom ſcal ᛘ vınr vera oc gıalða gıóꝼ vıþ gıóꝼ
hlátr vıþ hlátrı ſcẏlı hꜹlþar táca en lꜹſung vıþ lygı. 43Vın
ſınom ſcal ᛘ vınr vera þeım oc þes vıɴ. eɴ ovınar ſınſ ſcylı en
gı ᛘ vınar vınr vera. 44Veıtztv eꝼ þv víɴátt þaɴ er þv vel
trvır oc vıll þv aꝼ hánom gott geta. geðı ſcaltv vıð þaɴ blan
ða oc gıoꝼom ſcıpta ꝼara at ꝼıɴa opt. 45Eꝼ þv átt aɴan
þaɴᴢ þv ılla trvır vılðv aꝼ hanom þo gott geta. ꝼagrt ſcaltv
vıþ þaɴ męla en ꝼlátt hyɢıa oc gıalða lꜹſvng vıþ lygı. 46Þat
er eɴ ᴏꝼ þaɴ er þv ılla trvır oc þer er grvnr at hanſ geðı.
hlęıa ſcaltv vıþ þeım oc vm hvg męla glıc ſcolo gıolð gıoꝼom.
47Ungr var ec ꝼoꝛðom ꝼoꝛ ec eıɴ ſaman þa varð ec vıllr vega
ꜹðıgr þottvmz er ec aɴan ꝼaɴ ᛘ. er ᛘannz gamaɴ. 48Mılðır ꝼrǫc
nır ᴍenn bazt lıꝼa ſıalðan ſv́t ala. en oſnıallr ᛘ vɢır
hotvetna ſẏtır ę glæyɢʀ vıþ gıoꝼom. 49Uaðır mínar gaꝼ ec
ec vellı at tveım tre monnom. reccar þat þottvz er þeır ríꝼt
hoꝼðo neís er neycqvıð̣ꝛ ᛘ̣halr. 50Hrꜹrnar þꜹll ſv
‖ er ſtenðꝛ þoꝛpı á hlyrar henne bꜹrcr ne baʀ. sva er ᛘ ſa er
maɴgı aɴ hvat ſcal hann lengı lıꝼa.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
32Gumnar margir / erusk gagnhollir, / en at virði vrekask; / aldar róg / þat mun æ vera, / órir gestr við gest. 33Árliga verðar / skyli maðr oft fáa, / nema til kynnis komi: / str ok snópir, / lætr sem solginn sé / ok kann fregna at fáu. 34Afhvarf mikit / er til ills vinar, / þótt á brautu búi, / en til góðs vinar / liggja gagnvegir, / þótt hann sé firr farinn. 35Ganga skal, / skal-a gestr vera / ey í einum stað; / ljúfr verðr leiðr, / ef lengi sitr / annars fletjum á. 36Bú er betra, / þótt lítit sé, / halr er heima hverr; / þótt tvær geitr eigi / ok taugreftan sal, / þat er þó betra en bæn. 37Bú er betra, / þótt lítit sé, / halr er heima hverr; / blóðugt er hjarta, / þeim er biðja skal / sér í mál hvert matar. 38Vápnum sínum / skal-a maðr velli á / feti ganga framar, / því at óvíst er at vita, / nær verðr á vegum úti / geirs of þörf guma. 39Fannk-a ek mildan mann / eða svá matar góðan, / at væri-t þiggja þegit, / eða síns féar / svági [glöggvan], / at leið sé laun, ef þægi. 40Féar síns, / er fengit hefr, / skyli-t maðr þörf þola; / oft sparir leiðum, / þats hefr ljúfum hugat; / margt gengr verr en varir. 41Vápnum ok váðum / skulu vinir gleðjask; / þat er á sjalfum sýnst; / viðrgefendr ok endrgefendr / erusk lengst vinir, / ef þat bíðr at verða vel. 42Vin sínum / skal maðr vinr vera / ok gjalda gjöf við gjöf; / hlátr við hlátri / skyli hölðar taka / en lausung við lygi. 43Vin sínum / skal maðr vinr vera, / þeim ok þess vin; / en óvinar síns / skyli engi maðr / vinar vinr vera. 44Veiztu, ef þú vin átt, / þann er þú vel trúir, / ok vill þú af hánum gótt geta, / geði skaltu við þann blanda / ok gjöfum skipta, / fara at finna oft. 45Ef þú átt annan, / þanns þú illa trúir, / vildu af hánum þó gótt geta, / fagrt skaltu við þann mæla / en flátt hyggja / ok gjalda lausung við lygi. 46Það er enn of þann / er þú illa trúir / ok þér er grunr at hans geði, / hlæja skaltu við þeim / ok um hug mæla; / glík skulu gjöld gjöfum. 47Ungr var ek forðum, / fór ek einn saman, / þá varð ek villr vega; / auðigr þóttumk, / er ek annan fann, / maðr er manns gaman. 48Mildir, fræknir / menn bazt lifa, / sjaldan sút ala; / en ósnjallr maðr / uggir hotvetna, / sýtir æ glöggr við gjöfum. 49Váðir mínar / gaf ek velli at / tveim trémönnum; / rekkar þat þóttusk, / er þeir rift höfðu; / neiss er nökkviðr halr. 50Hrörnar þöll, / sú er stendr þorpi á, / hlýr-at henni börkr né barr; / svá er maðr, / sá er manngi ann. / Hvat skal hann lengi lifa?
32Many men are mutually well-disposed, yet at table will torment each other. That strife will ever be; guest will guest irritate. 33Early meals a man should often take, unless to a friend's house he goes; else he will sit and mope, will seem half-famished, and can of few things inquire. 34Long is and indirect the way to a bad friend's, though by the road he dwell; but to a good friend's the paths lie direct, though he be far away. 35A guest should depart, not always stay in one place. The welcome becomes unwelcome, if he too long continues in another's house. 36One's own house is best, small though it be; at home is every one his own master. Though he but two goats possess, and a straw-thatched cot, even that is better than begging. 37One's own house is best, small though it be, at home is every one his own master. Bleeding at heart is he, who has to ask for food at every meal-tide. 38Leaving in the field his arms, let no man go a foot's length forward; for it is hard to know when on the way a man may need his weapon. 39I have never found a man so bountiful, or so hospitable that he refused a present; or of his property so liberal that he scorned a recompense. 40Of the property which he has gained no man should suffer need; for the hated oft is spared what for the dear was destined. Much goes worse than is expected. 41With arms and vestments friends should each other gladden, those which are in themselves most sightly. Givers and requiters are longest friends, if all [else] goes well. 42To his friend a man should be a friend, and gifts with gifts requite. Laughter with laughter men should receive, but leasing with lying. 43To his friend a man should be a friend; to him and to his friend; but of his foe no man shall the friend's friend be. 44Know, if thou hast a friend whom thou fully trustest, and from whom thou woulds't good derive, thou shouldst blend thy mind with his, and gifts exchange, and often go to see him. 45If thou hast another, whom thou little trustest, yet wouldst good from him derive, thou shouldst speak him fair, but think craftily, and leasing pay with lying. 46But of him yet further, whom thou little trustest, and thou suspectest his affection; before him thou shouldst laugh, and contrary to thy thoughts speak: requital should the gift resemble. 47I was once young, I was journeying alone, and lost my way; rich I thought myself, when I met another. Man is the joy of man. 48Liberal and brave men live best, they seldom cherish sorrow; but a base-minded man dreads everything; the niggardly is uneasy even at gifts. 49My garments in a field I gave away to two wooden men: heroes they seemed to be, when they got cloaks: exposed to insult is a naked man. 50A tree withers that on a hill-top stands; protects it neither bark nor leaves: such is the man whom no one favours: why should he live long?
Where on the image
Fol. 4v (manuscript page 8; handrit.is image 17; Wimmer and Jónsson 1891 page 8, caption 'Hávamál v. 50-69'): stanzas 51-69 begin here; stanza 69 runs on to fol. 5r. Fol. 5r (manuscript page 9; handrit.is image 18; Wimmer and Jónsson 1891 page 9, caption 'Hávamál v. 69-88'): the top of the page finishes stanza 69 ('sumr er af sonum sæll ...'). Checked on the image: the first line of fol. 4v has 'er stendr þorpi á' (end of Hávamál 50); the first line of fol. 5r has 'sumr er af sonum sæll' (end of Hávamál 69). On fol. 4v stanza 63 (Fregna ok segja) is written before stanza 62 (Snapir ok gnapir), Wimmer and Jónsson 1891 page 8, lines 22-23; the edition reverses the two (Thorpe keeps the manuscript order). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 8, lines 2-32; page 9, lines 1-2, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
51Elðı heıtarı breɴʀ meþ
ıllom vınom ꝼrıþr v. ðaga eɴ þa ſlocnar er ınn vı. kǫmꝛ oc ver-
ſnar allr vın ſcapr. 52Mıcıt eıtt ſcala manne geꝼa opt cꜹpır
ſer ılıtlo loꝼ meþ halꝼom hleıꝼ oc meþ hꜹllo kerı ꝼecc ec mer
ꝼelaga. 53Lıtılla ſanða lıtılla ſęva lıtıl ero geð gvma. þvı
allır menn vrðot ıaꝼnſpakır halb er ꜹlð hvar. 54Meþal ſnotr ſcy
lı manna hverr ęva tıl ſnotr ſe. þeım er ꝼyrða ꝼegrſt at lıꝼa er
vel mart vıto. 55Meðal ſnotr ſ. manna h. þvıat ſnotrſ mannz hıarta
verþr ſıalðan glatt eꝼ ſa er alſnotr er á. 56Meðal ſ. ſ. manna hˀ oꝛ
lꜹg ſín vıtı engı ᛘꝼyrır þeım er ſoꝛga lꜹſaſtr ſęvı. 57Branðr
aꝼ branðı breɴ vɴᴢ brvɴıɴ er ꝼv́nı qveykız aꝼ ꝼvna.
ᛘaþr aꝼ ᛘannı. verþr at malı kvðꝛ eɴ tıl ðǫlſcr aꝼ ðvl. 58Ar ſcal rı
ſa er aɴarſ vıll ꝼe eþa ꝼıoꝛ haꝼa. ſıalðan lıɢıanðı vlꝼr
lęr vm gętr ne ſoꝼanðı ᛘ ſıgr. 59Ár ſcal ríſa ſa er á yrken-
ðꝛ ꝼá oc ganga ſınſ verca avıt. mart vm ðvelr þaɴ er vm
moꝛgın ſeꝼr halꝼr er ꜹðꝛ vnð hvꜹtom. 60Þvʀa ſcıða oc þakıɴa
nęꝼra þes kaɴ ᛘ mıotỵðc þes vıðar er vıɴaz megı mal oc mıſſere.
61Þvegıɴ oc mettr ríðı ᛘ þıngı at þot hann ſęð vęðr tıl vel. ſcva
oc bróca ſcammız engı ᛘ ne heſtz ın helðꝛ þot hann haꝼıt góðaɴ.
63F⸌/:⸍regna oc ſegıa ſcal ꝼroðra hverr ſa er vıll heıtıɴ hoꝛſcr. eıɴ vı
ta ne aɴaʀ ſcal þıoþ veıt eꝼ þrıro. 62S⸌/:⸍napır oc gnapır er tıl ſęvar
kǫmꝛ ǫ́ꝛn a alðıɴ mar. sva er ᛘ er meþ moꝛgom komꝛ oc aꝼoꝛmęl-
enðꝛ ꝼá. 64Ríkı ſıt ſcylı rað ſnotra hverr ıhóꝼı haꝼa. þa hann þat
ꝼıɴʀ er meþ ꝼrǫcnom kǫmꝛ at engı er eıɴa hvatazſtr. 65Orða þeıra
er ᛘ ꜹðrom ſegır opt hann gıolð vm getr. 66Mıcılſtı ſnemma kom ec ı
marga ſtaðı eɴ tıl ſıð ıſvma. ꜹl var ðrvccıt ſvmt var ola
gat ſıalðan hıttır leıðꝛ ılıð. 67Her oc hvár mvnðı mer heım vꝼ
boðıt eꝼ þyrptac at ma lvngı mat. eða tvꜹ́ lęr hengı
at ınſ tryɢᴠa vínar þarſ ec haꝼða eıt etıþ. 68Elðꝛ er beztr
meþ yta ſonom oc ſolar ſýn. heılynðı ſıtt eꝼ ᛘ haꝼa naır án
vıð lꜹſt at lıꝼa. 69Erat ᛘ allz veſall þott hann ſe ılla heıll
‖ ſvmr er aꝼ ſonom ſęll. ſumr aꝼ ꝼrǫnðom ſvmr aꝼ ꝼe ǫꝛno ſvmr aꝼ
vercom vel.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
51Eldi heitari / brennr með illum vinum / friðr fimm daga, / en þá sloknar, / er inn sétti kemr, / ok versnar allr vinskapr. 52Mikit eitt / skal-a manni gefa; / oft kaupir sér í litlu lof, / með halfum hleif / ok með höllu keri / fekk ek mér félaga. 53Lítilla sanda / lítilla sæva / lítil eru geð guma; / því allir menn / urðu-t jafnspakir; / half er öld hvar. 54Meðalsnotr / skyli manna hverr; / æva til snotr sé; / þeim er fyrða / fegrst at lifa, / er vel margt vitu. 55Meðalsnotr / skyli manna hverr, / æva til snotr sé; / því at snotrs manns hjarta / verðr sjaldan glatt, / ef sá er alsnotr, er á. 56Meðalsnotr / skyli manna hverr, / æva til snotr sé; / örlög sín / viti engi fyrir, / þeim er sorgalausastr sefi. 57Brandr af brandi / brenn, unz brunninn er, / funi kveikisk af funa; / maðr af manni / verðr at máli kuðr, / en til dælskr af dul. 58Ár skal rísa, / sá er annars vill / fé eða fjör hafa; / sjaldan liggjandi ulfr / lær of getr / né sofandi maðr sigr. 59Ár skal rísa, / sá er á yrkjendr fáa, / ok ganga síns verka á vit; / margt of dvelr, / þann er um morgin sefr, / hálfr er auðr und hvötum. 60Þurra skíða / ok þakinna næfra, / þess kann maðr mjöt, / þess viðar, / er vinnask megi / mál ok misseri. 61Þveginn ok mettr / ríði maðr þingi at, / þótt hann sé-t væddr til vel; / skúa ok bróka / skammisk engi maðr / né hests in heldr, / þótt hann hafi-t góðan 62Snapir ok gnapir, / er til sævar kemr, / örn á aldinn mar; / svá er maðr, / er með mörgum kemr / ok á formælendr fáa. 63Fregna ok segja / skal fróðra hverr, / sá er vill heitinn horskr; / einn vita / né annarr skal, / þjóð veit, ef þrír ro. 64Ríki sitt / skyli ráðsnotra / hverr í hófi hafa; / þá hann þat finnr, / er með fræknum kemr / at engi er einna hvatastr. 65-- -- -- -- / orða þeira, / er maðr öðrum segir / oft hann gjöld of getr. 66Mikilsti snemma / kom ek í marga staði, / en til síð í suma; / öl var drukkit, / sumt var ólagat, / sjaldan hittir leiðr í líð. 67Hér ok hvar / myndi mér heim of boðit, / ef þyrftak at málungi mat, / eða tvau lær hengi / at ins tryggva vinar, / þars ek hafða eitt etit. 68Eldr er beztr / með ýta sonum / ok sólar sýn, / heilyndi sitt, / ef maðr hafa náir, / án við löst at lifa. 69Er-at maðr alls vesall, / þótt hann sé illa heill; / sumr er af sonum sæll, / sumr af frændum, / sumr af fé ærnu, / sumr af verkum vel.
51Hotter than fire love for five days burns between false friends; but is quenched when the sixth day comes, and-friendship is all impaired. 52Something great is not [always] to be given, praise is often for a trifle bought. With half a loaf and a tilted vessel I got myself a comrade. 53Little are the sand-grains, little the wits, little the minds of [some] men; for all men are not wise alike: men are everywhere by halves. 54Moderately wise should each one be, but never over-wise: of those men the lives are fairest, who know much well. 55Moderately wise should each one be, but never over-wise; for a wise man's heart is seldom glad, if he is all-wise who owns it. 56Moderately wise should each one be, but never over-wise. His destiny let know no man beforehand; his mind will be freest from' care. 57Brand burns from brand until it is burnt out; fire is from fire quickened. Man to' man becomes known by speech, but a fool by his bashful silence. 58He should early rise, who another's property or wife desires to have. Seldom a sluggish wolf gets prey, or a sleeping man victory. 59Early should rise he who has few workers, and go his work to see to; greatly is he retarded who sleeps the morn away. Wealth half depends on energy. 60Of dry planks and roof-shingles a man knows the measure; of the fire-wood that may suffice, both measure and time. 61Washed and refected let a man ride to the Thing, although his garments be not too good; of his shoes and breeches let no one be ashamed, nor of his horse, although he have not a good one. 62Gasps and gapes, when to the sea he comes, the eagle over old ocean; so is a man, who among many comes, and has few advocates. 63Inquire and impart should every man of sense, who will be accounted sage. Let one only know, a second may not; if three, all the world knows. 64His power should every sagacious man use with discretion; for he will find, when among the bold he comes, that no one alone is doughtiest. 65Circumspect and reserved every man should be, and wary in trusting friends. Of the words that a man says to another he often pays the penalty. 66Much too early I came to many places, but too late to others: the beer was drunk, or not ready: the disliked seldom hits the moment. 67Here and there I should have been invited, if I a meal had needed; or two hams had hung, at that true friend's, where of one I had eaten. 68Fire is best among the sons of men, and the sight of the sun, if his health a man can have, with a life free from vice. 69No man lacks everything, although his health be bad: one in his sons is happy, one in his kin, one in abundant wealth, one in his good works.
Where on the image
Fol. 5r (manuscript page 9; handrit.is image 18; Wimmer and Jónsson 1891 page 9, caption 'Hávamál v. 69-88'): stanzas 70-88 begin here; stanza 88 runs on to fol. 5v. Fol. 5v (manuscript page 10; handrit.is image 19; Wimmer and Jónsson 1891 page 10, caption 'Hávamál v. 88-104'): the top of the page finishes stanza 88 ('trúi engi maðr ...'). Checked on the image: the first line of fol. 5r has 'sumr er af sonum sæll' (end of Hávamál 69); the first line of fol. 5v has 'trúi engi maðr' (end of Hávamál 88). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 9, lines 2-33; page 10, lines 1-2, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
70Betra ęr lıꝼðom oc ſęl lıꝼðom ęy getr qvıcr kv. elð ſa ec
vp breɴa ꜹðgom manne ꝼyr eɴ v́tı var ðꜹþr ꝼyr ðvrom. 71Haltr rıðꝛ hroſı
hıoꝛð recr hvnðar vanr ðꜹꝼr vegr oc ðvgır blınðꝛ er betrı eɴ
brenðꝛ ſe nytr mangı nás. 72Sonr er betrı þott ſe ſıþ ᴏꝼ alıɴ
eptır gengıɴ gvma. ſıalðan bꜹtar ſteınar ſtanða brꜹto ạnęr
nema reıſı nıþr at nıð. 73Tveıʀ ro eınſ herıar tvnga er hꜹꝼvþs
banı er mer ıheðın hvern hanðar vęnı. 74nott verþr ꝼegıɴ ſa er neſ
tı trvır ſcammar ro ſcıpſ rár hverb er hꜹſt grıma ꝼıolþ vm vıðrır á
ꝼımm ðꜹgom eɴ meıra amanaðı. 75Ueıta hıɴ er vętkı veıt ma-
rgr verþr aꝼlꜹðrom ápı. ᛘ er ꜹðıgr aɴaʀ o ꜹðıgr ſcylıt þaɴ
vítca vár. 76Deýr ꝼe ðeyıa ꝼrǫnðꝛ ðeyr ſıalꝼr ıt ſama. eɴ
oꝛz tíʀ ðeýr alðregı hveım er ſer goðan getr. 77Deýr ꝼę ð. ꝼˀ
ec veıt eıɴ at alðrı ðeýr ðomꝛ vm ðꜹþan hvern. 78Fvllar grınðr
ſa ec ꝼyr ꝼıtıvngſ ſónom nv bera þeır vanar vǫ́l. ſva er ꜹþr ſem
ꜹga bragð hann er valtaſtr vína. 79Oſnotr ᛘ eꝼ eıgnaz getr
ꝼe eþa ꝼlıoðſ mvnoð. metnaðꝛ hanom þroaz en mánvıt alðregı
ꝼram gengꝛ hann ðrıvgt ıðvl. 80Þat er þa reynt er þv at rvnom ſpyrʀ
enom regın kvɴᴏm þeım er goꝛðo gınregın. oc ꝼáðı ꝼımbvlþvlr
þa heꝼır hann bazt eꝼ hann þegır. 81At qvelðı ſcal ðag leyꝼa kono er
brenð er mękı er reynðꝛ er mey er geꝼın er ís er yꝼır kǫmr ꜹ́l
er ðrvccıt er. 82Ivínðı ſcal vıð hꜹɢva veðrı aſıó róa myrkrı vıþ mán
ſpıalla moꝛg ero ðagſ ꜹgo aſcıp ſcal ſcrıðar oꝛca en aſcıolð
tıl hlíꝼar mǫkı hꜹɢſ eɴ meẏ tıl koſa. 83Uıð elð ſcal ꜹl ðrecca
en a íſı ſcrıða magran mar cꜹ́pa en mekı ſꜹrgan heıma
heſt ꝼeíta en hvnð abv́ı. 84Meyıar oꝛðom ſcylı maɴgı trva
ne þvı er qveðꝛ kóna. þvıat ahverꝼanða hvelı voro þeım hıoꝛto
ſcꜹpvð brıgð ıbrıoſt vm lagıt. 85Breſtanða boga breɴanða
loga gınanða vlꝼı galanðı krako rytanða ſvínı rót lꜹ
ſom vıðı vaxanða vágı. vellanða katlı. 86Flıvganða ꝼleínı
ꝼallanðı báro íſı eınnǫttom óꝛmı hrıng lęgnom brvðar beð
malom eþa brotno ſverþı bıarnar leıcí eð barnı konvngſ. 87Sıv́com
kalꝼı ſıalꝼraða þręlı vꜹlo vıl męlı val ny ꝼelðom 88akrı ár
‖ ſánom trvı engı ᛘ ne tıl ſnemma ſynı. veþr rǫðꝛ akrı eɴ vıt
ſynı hętt er þeıra hvart.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
70Betra er lifðum / en sé ólifðum, / ey getr kvikr kú; / eld sá ek upp brenna / auðgum manni fyrir, / en úti var dauðr fyr durum. 71Haltr ríðr hrossi, / hjörð rekr handar vanr, / daufr vegr ok dugir, / blindr er betri / en brenndr séi, / nýtr manngi nás. 72Sonr er betri, / þótt sé síð of alinn / eftir genginn guma; / sjaldan bautarsteinar / standa brautu nær, / nema reisi niðr at nið. 73Tveir ro eins herjar, / tunga er höfuðs bani; / er mér í heðin hvern / handar væni. 74Nótt verðr feginn / sá er nesti trúir, / skammar ro skips ráar; / hverf er haustgríma; / fjölð of viðrir / á fimm dögum / en meira á mánuði. 75Veit-a hinn, / er vettki veit, / margr verðr af aurum api; / maðr er auðigr, / annar óauðigr, / skyli-t þann vítka váar. 76Deyr fé, / deyja frændr, / deyr sjalfr it sama, / en orðstírr / deyr aldregi, / hveim er sér góðan getr. 77Deyr fé, / deyja frændr, / deyr sjalfr it sama, / ek veit einn, / at aldrei deyr: / dómr um dauðan hvern. 78Fullar grindr / sá ek fyr Fitjungs sonum, / nú bera þeir vánar völ; / svá er auðr / sem augabragð, / hann er valtastr vina. 79Ósnotr maðr, / ef eignask getr / fé eða fljóðs munuð, / metnaðr hánum þróask, / en mannvit aldregi, / fram gengr hann drjúgt í dul. 80Þat er þá reynt, / er þú að rúnum spyrr / inum reginkunnum, / þeim er gerðu ginnregin / ok fáði fimbulþulr, / þá hefir hann bazt, ef hann þegir. 81At kveldi skal dag leyfa, / konu, er brennd er, / mæki, er reyndr er, / mey, er gefin er, / ís, er yfir kemr, / öl, er drukkit er. 82Í vindi skal við höggva, / veðri á sjó róa, / myrkri við man spjalla, / mörg eru dags augu; / á skip skal skriðar orka, / en á skjöld til hlífar, / mæki höggs, / en mey til kossa. 83Við eld skal öl drekka, / en á ísi skríða, / magran mar kaupa, / en mæki saurgan, / heima hest feita, / en hund á búi. 84Meyjar orðum / skyli manngi trúa / né því, er kveðr kona, / því at á hverfanda hvéli / váru þeim hjörtu sköpuð, / brigð í brjóst of lagið. 85Brestanda boga, / brennanda loga, / gínanda ulfi, / galandi kráku, / rýtanda svíni, / rótlausum viði, / vaxanda vági, / vellanda katli, 86Fljúganda fleini, / fallandi báru, / ísi einnættum, / ormi hringlegnum, / brúðar beðmálum / eða brotnu sverði, / bjarnar leiki / eða barni konungs. 87Sjúkum kalfi, / sjalfráða þræli, / völu vilmæli, / val nýfelldum. 88Akri ársánum / trúi engi maðr / né til snemma syni, / - veðr ræðr akri. / en vit syni; / hætt er þeira hvárt.
70It is better to live, even to live miserably; a living man can always get a cow. I saw fire consume the rich man's property, and death stood without his door. 71The halt can ride on horseback, the one-handed drive cattle; the deaf fight and be useful: to be blind is better than to be burnt no one gets good from a corpse. 72A son is better, even if born late, after his father's departure. Gravestones seldom stand by the way-side unless raised by a kinsman to a kinsman. 73Two are adversaries: the tongue is the bane of the head: under every cloak I expect a hand. * * * 74At night is joyful he who is sure of travelling entertainment. [A ship's yards are short.] Variable is an autumn night. Many are the weather's changes in five days, but more in a month. 75He [only] knows not who knows nothing, that many a one apes another. One man is rich, another poor: let him not be thought blameworthy. 76Cattle die, kindred die, we ourselves also die; but the fair fame never dies of him who has earned it. 77Cattle die, kindred die, we ourselves also die; but I know one thing that never dies,--judgment on each one dead. 78Full storehouses I saw at Dives' sons': now bear they the beggar's staff. Such are riches; as is the twinkling of an eye: of friends they are most fickle. 79A foolish man, if he acquires wealth or woman's love, pride grows within him, but wisdom never: he goes on more and more arrogant. 80Then 'tis made manifest, if of runes thou questionest him, those to the high ones known, which the great powers invented, and the great talker painted, that he had best hold silence. 81At eve the day is to be praised, a woman after she is burnt, a sword after it is proved, a maid after she is married, ice after it has passed away, beer after it is drunk. 82In the wind one should hew wood, in a breeze row out to sea, in the dark talk with a lass: many are the eyes of day. In a ship voyages are to be made, but a shield is for protection, a sword for striking, but a damsel for a kiss. 83By the fire one should drink beer, on the ice slide; buy a horse that is lean, a sword that is rusty; feed a horse at home, but a dog at the farm. 84In a maiden's words no one should place faith, nor in what a woman says; for on a turning wheel have their hearts been formed, and guile in their breasts been laid; 85In a creaking bow, a burning flame, a yawning wolf, a chattering crow, a grunting swine, a rootless tree, a waxing wave, a boiling kettle, 86A flying dart, a falling billow, a one night's ice, a coiled serpent, a woman's bed-talk, or a broken sword, a bear's play, or a royal child, 87A sick calf, a self-willed thrall, a flattering prophetess, a corpse newly slain, [a serene sky, a laughing lord, a barking dog, and a harlot's grief]; 88An early sown field let no one trust, nor prematurely in a son: weather rules the field, and wit the son, each of which is doubtful;
Where on the image
Fol. 5v (manuscript page 10; handrit.is image 19; Wimmer and Jónsson 1891 page 10, caption 'Hávamál v. 88-104'): stanzas 89-104 begin here; stanza 104 runs on to fol. 6r. Fol. 6r (manuscript page 11; handrit.is image 20; Wimmer and Jónsson 1891 page 11, caption 'Hávamál v. 104-123'): the top of the page finishes stanza 104 ('nú em ek aftr of kominn ...'). Checked on the image: the first line of fol. 5v has 'trúi engi maðr' (end of Hávamál 88); the first line of fol. 6r has 'nú em ek aftr of kominn' (end of Hávamál 104). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 10, lines 2-33; page 11, lines 1-2, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
89Broðvr bána ſınom þott a brꜹ́to
mętı hv́ſı halꝼ brvɴᴏ heſtı alſcıotom. þa er ıóꝛ onýtr eꝼ
eıɴ ꝼótr brotnar verþ⸌ıt⸍, ᛘ ſva tryɢʀ at þeſo trvı ꜹllo. 90Sva er
ꝼrıþr qveɴa þeıra er ꝼlát hẏɢıa ſem akı ıo obrẏððom a ıſı hálom
teıtom tvevetrom oc ſe tamr ılla eþa ıbýr óþom beıtı ſtıoꝛn lavſo
eþa ſcylı halltr henða hreín ıþá ꝼıallı. 91Bert ec nv męlı þvıat
ec bęðı veıt brıgðꝛ er karla hugr konom. þa ver ꝼegrſt melom er
ver ꝼlaſt hyɢıom þat tęlır hoꝛſca hvgı. 92Fagrt ſcal męla oc ꝼę bíoþa
ſa er vıll ꝼlıoðſ aſt ꝼá. lıkı leyꝼa enſ lıoſa manſ ſa ꝼǫꝛ er
ꝼrıár. 93Aſtar ꝼírna ſcylı engı ᛘ aɴan alðregı opt ꝼá á
hoꝛſcan er aheımſcan ne ꝼá loſt ꝼagrır lıtır. 94Eyuıtár ꝼırna
er ᛘ aɴan ſcal þes er vm margan gengꝛ gvma. heımſca óꝛ hoꝛſcaɴ
goꝛır hꜹlþa ſono ſa ıɴ matkı mvnr. 95Hvgꝛ eıɴ þat veıt er
býr hıarta nęr eıɴ er hann ſer vm ſeva. ꜹng er ſót veʀı hveım
ſnotrom manne eɴ ſer ꜹngo at v́na. 96Þat ec þa reynða er ec ı reý
rı ſat oc vęttac mınſ mv́nar. holð oc hıarta var mer en hoꝛſ-
ca mǫʀ þeygı ec hana at helðꝛ heꝼıc. 97Bıllıngſ meẏ ec ꝼaɴ
beðıom á ſol hvıta ſoꝼa ıárlſ ynþı þóttı mer eccı vera nema
vıþ þat líc at líꝼa. 98Av́c nęr apnı ſcaltv oþınn coma eꝼ þv vılt
þer męla meẏ̤an. alt ero oſcꜹ́p nema eínır vıtı ſlıcan lꜹſt ſa-
man. 99Aptr ec hvarꝼ oc vɴa þottomz vıſom vılıa ꝼra. hıtt ec
hvgða at èc haꝼa mynða geð hennar alt oc gamaɴ. 100Sva com
ec nęſt at ın nyta var vıg ðrot ꜹll vm vakın. meþ breɴanðom
lıoſom oc boꝛnom vıþı sva var mer vılſtígr ᴏꝼ vıtaþr. 101Oc nęr moꝛ
nı er ec var eɴ vm komınn þa var ſalðrot vm ſoꝼın. greẏ eıt ec
þa ꝼaɴ eɴaʀ góðo kóno bvnðıt beðıom a. 102Mꜹrg er góð męr
eꝼ goꝛva kaɴar hugbrıgð vıþ hálı. þa ec þat reynða er ıþ ráðſpa
ca teygða ec aꝼlęrðır ꝼlíoð. haþvngar hverrar leıtaþı mer
ıt hoꝛſca man oc haꝼða ec þes vętkıſ víꝼſ. 103Heıma glaþr gvmı
oc vıþ geſtı reıꝼr ſvıþr ſcal vm ſıc vera. mıɴıgꝛ oc málvgꝛ eꝼ hann
vıll marg ꝼroðꝛ vera opt ſcal goðſ geta. Fımbvl ꝼambı hęıtır
ſa er ꝼát kaɴ ſegıa þat er oſnotrſ aþal. 104Eɴ alðna ıotvn
‖ ec ſotta nv em ec aptr vm komıɴ ꝼát gat ec þegıanðı þar. mꜹ-
rgom oꝛþom męlta ec ımíɴ ꝼrama ıſvttvngſ ſǫ́lom.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
89Bróðurbana sínum / þótt á brautu mæti, / húsi hálfbrunnu, / hesti alskjótum, / - þá er jór ónýtr, / ef einn fótr brotnar -, / verði-t maðr svá tryggr / at þessu trúi öllu. 90Svá er friðr kvenna, / þeira er flátt hyggja, / sem aki jó óbryddum / á ísi hálum, / teitum, tvévetrum / ok sé tamr illa, / eða í byr óðum / beiti stjórnlausu, / eða skyli haltr henda / hrein í þáfjalli. 91Bert ek nú mæli, / því at ek bæði veit, / brigðr er karla hugr konum; / þá vér fegrst mælum, / er vér flást hyggjum: / þat tælir horska hugi. 92Fagrt skal mæla / ok fé bjóða, / sá er vill fljóðs ást fá, / líki leyfa / ins ljósa mans, / sá fær, er fríar. 93Ástar firna / skyli engi maðr / annan aldregi; / oft fá á horskan, / er á heimskan né fá, / lostfagrir litir. 94Eyvitar firna / er maðr annan skal, / þess er um margan gengr guma; / heimska ór horskum / gerir hölða sonu / sá inn máttki munr. 95Hugr einn þat veit, / er býr hjarta nær, / einn er hann sér of sefa; / öng er sótt verri / hveim snotrum manni / en sér engu at una. 96Þat ek þá reynda, / er ek í reyri sat, / ok vættak míns munar; / hold ok hjarta / var mér in horska mær; / þeygi ek hana at heldr hefik. 97Billings mey / ek fann beðjum á / sólhvíta sofa; / jarls ynði / þótti mér ekki vera / nema við þat lík at lifa. 98"Auk nær aftni / skaltu, Óðinn, koma, / ef þú vilt þér mæla man; / allt eru ósköp, / nema einir viti / slíkan löst saman." 99Aftr ek hvarf / ok unna þóttumk / vísum vilja frá; / hitt ek hugða, / at ek hafa mynda / geð hennar allt ok gaman. 100Svá kom ek næst, / at in nýta var / vígdrótt öll of vakin / með brennandum ljósum / ok bornum viði, / svá var mér vílstígr of vitaðr. 101Auk nær morgni, / er ek var enn of kominn, / þá var saldrótt of sofin; / grey eitt ek þá fann / innar góðu konu / bundit beðjum á. 102Mörg er góð mær, / ef görva kannar, / hugbrigð við hali; / þá ek þat reynda, / er it ráðspaka / teygða ek á flærðir fljóð; / háðungar hverrar / leitaði mér it horska man, / ok hafða ek þess vettki vífs. 103Heima glaðr gumi / ok við gesti reifr, / sviðr skal um sig vera, / minnigr ok málugr, / ef hann vill margfróðr vera, / oft skal góðs geta; / fimbulfambi heitir, / sá er fátt kann segja, / þat er ósnotrs aðal. 104Inn aldna jötun ek sótta, / nú em ek aftr of kominn: / fátt gat ek þegjandi þar; / mörgum orðum / mælta ek í minn frama / í Suttungs sölum.
89A brother's murderer, though on the high road met, a half-burnt house, an over-swift horse, (a horse is useless, if a leg be broken), no man is so confiding as to trust any of these. 90Such is the love of women, who falsehood meditate, as if one drove not rough-shod, on slippery ice, a spirited two-years old and unbroken horse; or as in a raging storm a helmless ship is beaten; or as if the halt were set to catch a reindeer in the thawing fell. 91Openly I now speak, because I both sexes know: unstable are men's minds towards women; 'tis then we speak most fair when we most falsely think: that deceives even the cautious. 92Fair shall speak, and money offer, who would obtain a woman's love. Praise the form of a fair damsel; he gets who courts her. 93At love should no one ever wonder in another: a beauteous countenance oft captivates the wise, which captivates not the foolish. 94Let no one wonder at another's folly, it is the lot of many. All-powerful desire makes of the sons of men fools even of the wise. 95The mind only knows what lies near the heart, that alone is conscious of our affections. No disease is worse to a sensible man than not to be content with himself. 96That I experienced, when in the reeds I sat, awaiting my delight. Body and soul to me was that discreet maiden: nevertheless I possess her not. 97Billing's lass on her couch I found, sun-bright, sleeping. A prince's joy to me seemed naught, if not with that form to live. 98"Yet nearer eve must thou, Odin, come, if thou wilt talk the maiden over; all will be disastrous, unless we alone are privy to such misdeed." 99I returned, thinking to love, at her wise desire. I thought I should obtain her whole heart and love. 100When next I came the bold warriors were all awake, with lights burning, and bearing torches: thus was the way to pleasure closed. 101But at the approach of morn, when again I came, the household all was sleeping; the good damsel's dog alone I found tied to the bed. 102Many a fair maiden, when rightly known, towards men is fickle: that I experienced, when that discreet maiden I strove to seduce: contumely of every kind that wily girl heaped upon me; nor of that damsel gained I aught. 103At home let a man be cheerful, and towards a guest liberal; of wise conduct he should be, of good memory and ready speech; if much knowledge he desires, he must often talk on good. Fimbulfambi he is called who' little has to say: such is the nature of the simple. 104The old Jotun I sought; now I am come back: little got I there by silence; in many words I spoke to my advantage in Suttung's halls.
Where on the image
Fol. 6r (manuscript page 11; handrit.is image 20; Wimmer and Jónsson 1891 page 11, caption 'Hávamál v. 104-123'): stanzas 105-123 begin here; stanza 123 runs on to fol. 6v. Fol. 6v (manuscript page 12; handrit.is image 21; Wimmer and Jónsson 1891 page 12, caption 'Hávamál v. 123-142'): the top of the page finishes stanza 123 ('góðs laun of geta ...'). Checked on the image: the first line of fol. 6r has 'nú em ek aftr of kominn' (end of Hávamál 104); the first line of fol. 6v has 'góðs laun of geta' (end of Hávamál 123). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 11, lines 2-34; page 12, lines 1-2, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
105Gvɴlꜹð mer vm
gaꝼ gvllnom ſtólı á ðrycc ınſ ðýra míaþar. ıll ıþgıolð let ec hana
eptır haꝼa ſıns ınſ heıla hvgar ſıns ınſ ſvara ſęva. 106Rata mvɴ
letomc rv́mſ vm ꝼá oc vm grıot gnaga. yꝼır oc vnðır ſtoðomc ıotna vegır
ſva hętta ec hꜹꝼðı tıl. 107Uel keyptz lıtar heꝼı ec vel notıþ ꝼás
er ꝼroþom vant. þvıat óðrerır er nv vpp komınn á alða véſ ıarþar.
108Iꝼı er mer á at ec vera en komınn ıotna goꝛðom oꝛ. eꝼ ec gvɴlaðar ne
nýtac eɴar goðo kóno þeırar er lꜹgðomc arm yꝼır. 109Enſ hınðra
ðagſ gengo hrımþvrſar hava ráþſ at ꝼregna hava hꜹllo .í. at
bꜹlvercı þeır ſpvrðo eꝼ hann verı meþ bꜹnðom comınn eþa heꝼðı hanom ſvt
tvngr ᴏꝼ ſó,tt. 110Bꜹ́g eıþ oðınn hyɢ ec at vɴıt haꝼı hvat ſcal hanſ
trygðom trva. ſvttvng ſvıkıɴ hann let ſvmblı ꝼra oc grǫtta gvɴlꜹðo.
111Mál er at þylıa þvlar ſtólı ⸌at⸍a. vrþ⸌+⸍ar brvɴı at. ſa ec oc þag ⟨marg. + vrðar⟩
þac ſa ec oc hvgðac hlyðða ec amanna mál. ᴏꝼ rvnar heyrða ec ðǫ
ma ne vm ráðom þꜹgðo hava hꜹllo at háva hóllo ı heyrða ec ſe-
gıa sva. 112Raðomc þer loððꝼaꝼnır at þv ráð némır nıóta mvnðo eꝼ þv
nemr. þer mvno góð eꝼ þv getr nóttþv́ṇ⸌rı⸍ſat nema á níoſn ſer eþa þv
leıtır þer ıɴan vt ſtaðar. 113Raðomc þer l. a. þ. r. n. nˀ ꝼıolkvɴıgrı
kono ſcal,⸌a⸍tv ꝼ̣ı̣ʀ̣a þ̣ı̣c ıꝼaðmı ſoꝼa ſva at hon lykı þíc lıðom.
114hon sva goꝛır at þv gaír eıgı þıngſ ne þıoðanſ málſ. mat þv vıll-
at ne mannzkıs gaman ꝼᴇʀ þv ſoꝛga ꝼvllr at ſoꝼa. 115Raðomc þ. l.
aɴarſ kóno teygðo þer alðregı eyra rvno at. 116Raðomc þer l. ꝼ. en.
aꝼıallı eþa ꝼırðı eꝼ þıc ꝼara tíðır ꝼaſtv at vırðı vel. 117Rað. þ.
ıllaɴ maɴ lattv alðregı ohꜹpp at þer vıta. þvıat aꝼ ıllom manne ꝼǫꝛ
þv alðregı gıolð ens góða hvgar. 118Oꝼarla bíta ec ſa bı̣ṭạ eı
nom hal oꝛð ıllrar kóno. ꝼlaraþ tvnga varþ hanom at ꝼıóꝛlagı oc þeẏ
gı vm ſaɴa ſꜹ́c. 119Raðomc þer. ueıtztv eꝼ þv vın át þaɴᴢ þv vel
trv́ır ꝼarþv at ꝼıɴa opt. þvıat hríſı vegſ oc hávo graſı vegr er
vętkı treyþr. 120Raðomc þer. goðan maɴ teygðo þer at gaman rv
nom oc nem lıcnar galðꝛ meþan þv lıꝼır. 121Raðomc þer. vın þınom ver þv
alðregı ꝼyʀı at ꝼlávm ſlıtom. ſoꝛg etr hıarta eꝼ þv ſegıa ne
náır eín hverıom allan hvg. 122Raðomc þer. oꝛþom ſcıpta þv ſcalt
alðregı vıþ oſvıɴa ápa. 123þvıat aꝼ ıllom manne mvnðo alðregı
‖ goþſ lꜹ́n vm geta eɴ goðꝛ ᛘ mvn þıc góꝛva mega lıcn ꝼaſtan
at loꝼı.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
105Gunnlöð mér of gaf / gullnum stóli á / drykk ins dýra mjaðar; / ill iðgjöld / lét ek hana eftir hafa / síns ins heila hugar, / síns ins svára sefa. 106Rata munn / létumk rúms of fá / ok um grjót gnaga; / yfir ok undir / stóðumk jötna vegir, / svá hætta ek höfði til. 107Vel keypts litar / hefi ek vel notit, / fás er fróðum vant, / því at Óðrerir / er nú upp kominn / á alda vés jaðar. 108Ifi er mér á, / at ek væra enn kominn / jötna görðum ór, / ef ek Gunnlaðar né nytak, / innar góðu konu, / þeirar er lögðumk arm yfir. 109Ins hindra dags / gengu hrímþursar / Háva ráðs at fregna / Háva höllu í; / at Bölverki þeir spurðu, / ef hann væri með böndum kominn / eða hefði hánum Suttungr of sóit. 110Baugeið Óðinn, / hygg ek, at unnit hafi; / hvat skal hans tryggðum trúa? / Suttung svikinn / hann lét sumbli frá / ok grætta Gunnlöðu. 111Mál er at þylja / þular stóli á / Urðarbrunni at, / sá ek ok þagðak, / sá ek ok hugðak, / hlýdda ek á manna mál; / of rúnar heyrða ek dæma, / né of ráðum þögðu / Háva höllu at, / Háva höllu í, / heyrða ek segja svá: 112Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / nótt þú rís-at / nema á njósn séir / eða þú leitir þér innan út staðar. 113Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / fjölkunnigri konu / skal-at-tu í faðmi sofa, / svá at hon lyki þik liðum. 114Hon svá gerir, / at þú gáir eigi / þings né þjóðans máls; / mat þú vill-at / né mannskis gaman, / ferr þú sorgafullr at sofa. 115Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / annars konu / teygðu þér aldregi / eyrarúnu at. 116Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / á fjalli eða firði, / ef þik fara tíðir, / fásktu at virði vel. 117Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / illan mann / láttu aldregi / óhöpp at þér vita, / því at af illum manni / fær þú aldregi / gjöld ins góða hugar. 118Ofarla bíta / ek sá einum hal / orð illrar konu; / fláráð tunga / varð hánum at fjörlagi / ok þeygi of sanna sök. 119Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / veistu, ef þú vin átt, / þann er þú vel trúir, / far þú at finna oft, / því at hrísi vex / ok hávu grasi / vegr, er vættki treðr. 120Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / góðan mann / teygðu þér at gamanrúnum / ok nem líknargaldr, meðan þú lifir. 121Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / vin þínum / ver þú aldregi / fyrri at flaumslitum; / sorg etr hjarta, / ef þú segja né náir / einhverjum allan hug. 122Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / orðum skipta / þú skalt aldregi / við ósvinna apa, 123Því at af illum manni / mundu aldregi / góðs laun of geta, / en góðr maðr / mun þik gerva mega / líknfastan at lofi.
105Gunnlod gave me, on her golden seat, a draught of the precious mead; a bad recompense I afterwards made her, for her whole soul, her fervent love. 106Rati's mouth I caused to make a space, and to gnaw the rock; over and under me were the Jotun's ways: thus I my head did peril. 107Of a well-assumed form I made good use: few things fail the wise; for Odhrærir is now come up to men's earthly dwellings. 108'Tis to me doubtful that I could have come from the Jotun's courts, had not Gunnlod aided me, that good damsel, over whom I laid my arm. 109On the day following came the Hrimthursar, to learn something of the High One, in the High One's hall: after Bolverk they inquired, whether he with the gods were come, or Suttung had destroyed him? 110Odin, I believe, a ring-oath gave. Who in his faith will trust? Suttung defrauded, of his drink bereft, and Gunnlod made to weep! 111Time 'tis to discourse from the preacher's chair. By the well of Urd I silent sat, I saw and meditated, I listened to men's words. Of runes I heard discourse, and of things divine, nor of graving them were they silent, nor of sage counsels, at the High One's hall. In the High One's hall. I thus heard say: 112I counsel thee, Loddfafnir, to take advice: thou wilt profit if thou takest it. Rise not at night, unless to explore, or art compelled to go out. 113I counsel thee, Loddfafnir, to take advice, thou wilt profit if thou takest it. In an enchantress's embrace thou mayest not sleep, so that in her arms she clasp thee. 114She will be the cause that thou carest not for Thing or prince's words; food thou wilt shun and human joys; sorrowful wilt thou go to sleep. 115I counsel thee, etc. Another's wife entice thou never to secret converse. 116I counsel thee, etc. By fell or firth if thou have to travel, provide thee well with food. 117I counsel thee, etc. A bad man let thou never know thy misfortunes; for from a bad man thou never wilt obtain a return for thy good will. 118I saw mortally wound a man a wicked woman's words; a false tongue caused his death, and most unrighteously. 119I counsel thee, etc. If thou knowest thou hast a friend, whom thou well canst trust, go oft to visit him; for with brushwood over-grown, and with high grass, is the way that no one treads. 120I counsel thee, etc. A good man attract to thee in pleasant converse; and salutary speech learn while thou livest. 121I counsel thee, etc. With thy friend be thou never first to quarrel. Care gnaws the heart, if thou to no one canst thy whole mind disclose. 122I counsel thee, etc. Words thou never shouldst exchange with a witless fool; 123For from an ill-conditioned man thou wilt never get a return for good; but a good man will bring thee favour by his praise.
Where on the image
Fol. 6v (manuscript page 12; handrit.is image 21; Wimmer and Jónsson 1891 page 12, caption 'Hávamál v. 123-142'): stanzas 124-142 begin here; stanza 142 runs on to fol. 7r. Fol. 7r (manuscript page 13; handrit.is image 22; Wimmer and Jónsson 1891 page 13, caption 'Hávamál v. 142-161'): the top of the page finishes stanza 142 ('stinna stafi ...'). Checked on the image: the first line of fol. 6v has 'góðs laun of geta' (end of Hávamál 123); the first line of fol. 7r has 'stinna stafi' (end of Hávamál 142). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 12, lines 2-35; page 13, lines 1-2, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
124Sıꝼıom er þa blanðat hverr er ſegıa ręþr ęınom allan hug
alt er betra en ſe brıgðom at vera era ſa uınr ꜹðrom er vılt eıt
ſegır. 125Raðomc þer. þrımr oꝛðom ſeɴa ſcal,⸌a⸍tv þer vıþ verra maɴ opt ıɴ
betrı bılar. þa er ıɴ verrı vegr. 126Raðomc þer. ſcó ſmíþr þv verır ne ſce
ptı ſmıþr nema þv ſıalꝼom þer ſer. ſcóꝛ er ſcapaþr ılla eþa ſcapt ſe
rangt þa er þer bꜹlſ beðıt. 127Raðomc þer. hvarſ þv bꜹl kant qveþv
þer bꜹlvı at oc geꝼat þınom ꝼıanðom ꝼrıþ. 128Raðomc þer. ıllo ꝼegıɴ verþv
alðregı en lát þer at goðo getıð. 129Raðomc þer. upp líta ſcalattv,ᴏʀ-
oſto gıaltı glıkır verþa gvmna ſynır ſıþr þıtt vm heıllı halır.
130Raðomc þer. Eꝼ þv vılt þer goða kóno qveþıa at gaman rv́nom oc ꝼa ꝼꜹg
nvð aꝼ ꝼꜹgro ſcalðv heıta oc lata ꝼaſt vera leıþız ma⸌n⸍ṛge gott
eꝼ getr. 131Raðomc þer. varan bıð ec þıc vera oc eıgı ᴏꝼ váran ver þv vıþ
ꜹl varaſtr oc vıþ aɴarſ kono oc vıþ þat ıþ þrıðıa at þıoꝼar ne leıkı.
132Raðomc þer. at háðı ne hlátre haꝼðv alðregı geſt ne ganganða.
133Opt vıto ogoꝛla þeır er ſıtıa ıɴı ꝼyr hverſ þeır ro kynſ er koma. erat
ᛘ sva goþr at gallı ne ꝼylgı ne ſva ıllr at eınvge ðvge. 134Rað. þer
at három þv́l hlęþv alðregı opt er gott þat er gamlır qveþa. opt
oꝛ ſcꜹrpom belg ſcılın oꝛð coma þeım er hangır meþ hám oc ſkollır
meþ ſcrám oc váꝼır meþ vılmógom. 135Raðomc þer. geſt þv ne geyıa ne
agrınð hrǫkır get þv válóþom vel. 136Ramt er þat tre er rıþa ſcal
ꜹllom at vpp lokı bꜹ́g þv geꝼ eþa þat bıðıa mv́n þer lęſ hvers
alıðo. 137Raþomc þer. hvarſ þv ꜹ́l ðreckır kıoſ þv þer ıarðar megın
þvıat ıoꝛð tecr vıð ꜹlþrı eɴ elðꝛ vıð ſóttom eık vıþ abbınðı ax
vıð ꝼıolkyngı hꜹll vıþ hýrogı heıptom ſcal mána qveþıa beıtı
vıþ bıt ſóttom eɴ vıþ bꜹlvı rv́nar ꝼolð ſcal vıþ ꝼloðı taca.
138Uęıt ec at ec hecc vınðga meıðı a nętr allar nío. geırı vn-
ðaþr oc geꝼıɴ oðnı⸌ſıalꝼ⸍,⸌r⸍ ſıalꝼom mer. a þeım meıþı er mangı veıt
hverſ hann aꝼ rótom reɴ. 139Uıð hleıꝼı mıc ſelðo ne vıþ hóꝛnı
gı nyſta ec nıþr nam ec vp rv́nar ǫpanðı nam ꝼęll ec aptr
þatan. 140Fımbvl líoð nío nam ec aꝼ enom ꝼregıa ſynı bꜹl
þóꝛſ beſtlo [ſyn]ꝼꜹðvr. oc ec ðryc ᴏꝼ gat enſ ðýra mıaðar
ꜹſıɴ oðrerı. 141Þa nam ec ꝼrǫvaz oc ꝼroþr vera oc vaxa oc vel
haꝼaz. oꝛð mer aꝼ oꝛðı oꝛz leıtaðı verc mer aꝼ verkı vercſ leıtaþı.
142Rvnar mvnt þv ꝼıɴa oc raðna ſtaꝼı míoc ſtóꝛa ſtaꝼı mıoc
‖ ſtıɴa ſtaꝼı. er ꝼáþı ꝼımbvl þvlr oc goꝛðo gıɴregın oc reıſt hro-
ptr rꜹgna.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
124Sifjum er þá blandat, / hver er segja ræðr / einum allan hug; / allt er betra / en sé brigðum at vera; / er-a sá vinr öðrum, er vilt eitt segir. 125Ráðumk, þér Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / þrimr orðum senna / skal-at-tu þér við verra mann / oft inn betri bilar, / þá er inn verri vegr. 126Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / skósmiðr þú verir / né skeftismiðr, / nema þú sjalfum þér séir: / skór er skapaðr illa / eða skaft sé rangt, / þá er þér böls beðit. 127Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / hvars þú böl kannt, / kveð þú þér bölvi at / ok gef-at þínum fjándum frið. 128Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / illu feginn / ver þú aldregi, / en lát þér at góðu getit. 129Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / upp líta / skal-at-tu í orrustu, / - gjalti glíkir / verða gumna synir, - / síðr þitt of heilli halir. 130Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / ef þú vilt þér góða konu / kveðja at gamanrúnum / ok fá fögnuð af, / fögru skaltu heita / ok láta fast vera; / leiðisk manngi gótt, ef getr. 131Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / varan bið ek þik vera / ok eigi ofvaran; / ver þú við öl varastr / ok við annars konu / ok við þat it þriðja, / at þjófar né leiki. 132Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / at háði né hlátri / hafðu aldregi / gest né ganganda. 133Oft vitu ógörla, / þeir er sitja inni fyrir, / hvers þeir ro kyns, er koma; / er-at maðr svá góðr / at galli né fylgi, / né svá illr, at einugi dugi. 134Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / at hárum þul / hlæ þú aldregi, / oft er gótt, þat er gamlir kveða; / oft ór skörpum belg / skilin orð koma / þeim er hangir með hám / ok skollir með skrám / ok váfir með vílmögum. 135Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / gest þú né geyja / né á grind hrekir; / get þú váluðum vel. 136Rammt er þat tré, / er ríða skal / öllum at upploki; / baug þú gef, / eða þat biðja mun / þér læs hvers á liðu. 137Ráðumk þér, Loddfáfnir, / en þú ráð nemir, - / njóta mundu, ef þú nemr, / þér munu góð, ef þú getr -: / hvars þú öl drekkir, / kjós þér jarðar megin, / því at jörð tekr við ölðri, / en eldr við sóttum, / eik við abbindi, / ax við fjölkynngi, / höll við hýrógi, / - heiftum skal mána kveðja, - / beiti við bitsóttum, / en við bölvi rúnar, / fold skal við flóði taka. 138Veit ek, at ek hekk / vindga meiði á / nætr allar níu, / geiri undaðr / ok gefinn Óðni, / sjalfr sjalfum mér, / á þeim meiði, / er manngi veit / hvers af rótum renn. 139Við hleifi mik sældu / né við hornigi; / nýsta ek niðr, / nam ek upp rúnar, / æpandi nam, / fell ek aftr þaðan. 140Fimbulljóð níu / nam ek af inum frægja syni / Bölþorns, Bestlu föður, / ok ek drykk of gat / ins dýra mjaðar, / ausinn Óðreri. 141Þá nam ek frævask / ok fróðr vera / ok vaxa ok vel hafask, / orð mér af orði / orðs leitaði, / verk mér af verki / verks leitaði. 142Rúnar munt þú finna / ok ráðna stafi, / mjök stóra stafi, / mjök stinna stafi, / er fáði fimbulþulr / ok gerðu ginnregin / ok reist hroftr rögna.
124There is a mingling of affection, where one can tell another all his mind. Everything is better than being with the deceitful. He is not another's friend who ever says as he says. 125I counsel thee, etc. Even in three words quarrel not with a worse man: often the better yields, when the worse strikes. 126I counsel thee, etc. Be not a shoemaker, nor a shaftmaker, unless for thyself it be; for a shoe if ill made, or a shaft if crooked, will call down evil on thee. 127I counsel thee, etc. Wherever of injury thou knowest, regard that injury as thy own; and give to thy foes no peace. 128I counsel thee, etc. Rejoiced at evil be thou never; but let good give thee pleasure. 129I counsel thee, etc. In a battle look not up, (like swine the sons of men then become) that men may not fascinate thee. 130If thou wilt induce a good woman to pleasant converse, thou must promise fair, and hold to it: no one turns from good if it can be got. 131I enjoin thee to be wary, but not over wary; at drinking be thou most wary, and with another's wife; and thirdly, that thieves delude thee not. 132-133With insult or derision treat thou never a guest or wayfarer. They often little know, who sit within, of what race they are who come. Vices and virtues the sons of mortals bear in their breasts mingled; no one is so good that no failing attends him, nor so bad as to be good for nothing. 134At a hoary speaker laugh thou never; often is good that which the aged utter, oft from a shriveled hide discreet words issue; from those whose skin is pendent and decked with scars, and who go tottering among the vile. 135I counsel thee, etc. Rail not at a guest, nor from thy gate thrust him; treat well the indigent; they will speak well of thee. 136Strong is the bar that must be raised to admit all. Do thou give a penny, or they will call down on thee every ill in thy limbs. 137I counsel thee, etc. Wherever thou beer drinkest, invoke to thee the power of earth; for earth is good against drink, fire for distempers, the oak for constipation, a corn-ear for sorcery, a hall for domestic strife. In bitter hates invoke the moon; the biter for bite-injuries is good; but runes against calamity; fluid let earth absorb. 138I know that I hung, on a wind-rocked tree, nine whole nights, with a spear wounded, and to Odin offered, myself to myself; on that tree, of which no one knows from what root it springs. 139Bread no one gave me, nor a horn of drink, downward I peered, to runes applied myself, wailing learnt them, then fell down thence. 140Potent songs nine from the famed son I learned of Bolthorn, Bestla's sire, and a draught obtained of the precious mead, drawn from Odhrærir. 141Then I began to bear fruit, and to know many things, to grow and well thrive: word by word I sought out words, fact by fact I sought out facts. 142Runes thou wilt find, and explained characters, very large characters, very potent characters, which the great speaker depicted, and the high powers formed, and the powers' prince graved:
Where on the image
Fol. 7r (manuscript page 13; handrit.is image 22; Wimmer and Jónsson 1891 page 13, caption 'Hávamál v. 142-161'): stanzas 143-161 begin here; stanza 161 runs on to fol. 7v. Fol. 7v (manuscript page 14; handrit.is image 23; Wimmer and Jónsson 1891 page 14, caption 'Hávamál v. 161 - Vafþrúðnismál v. 14'): the top of the page finishes stanza 161 ('gaman ...'). Checked on the image: the first line of fol. 7r has 'stinna stafi' (end of Hávamál 142); the first line of fol. 7v has 'gaman' (end of Hávamál 161). Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 13, lines 2-35; page 14, line 1, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
143Oþıɴ meþ aſom eɴ ꝼyr alꝼom ðv‴alıɴ ða‴ıɴ, oc ðvergom
ꝼyr aſvıðꝛ ıotṿɴᴏm ꝼyr. ec reıſt ſıalꝼr ſvmar. 144Veıztv hve rıſta
ſcal veıztv hve raþa ſcal v. h. ꝼá ſcal v. h. ꝼreıſta ſcal. v. h. bıðıa ſcal
veıztv h. blóta ſcal. v. h. ſenða ſcal. v. h. ſoa ſcal. 145Betra er obe
þıt eɴ ſe oꝼblotıþ ęy ſer tıl gılðıſ gıoꝼ. betra er oſeɴt eɴ ſe oꝼ
ſóıt. sva þvnðꝛ vm reıſt ꝼyr þıoþa rꜹc þar hann vp vm reıſ er hann aptr
ᴏꝼ kom. 146Lıoþ ec þꜹ kaɴ er kaɴat þıoðanſ kóna oc maɴᴢ,⸌c⸍ıſ
mꜹgr. hıalp heıtır eıtt eɴ þat þer hıalpa mvn vıþ ſꜹcom oc ſoꝛgom oc ſvtom
goꝛvollom. 147Þat kaɴ ec ıı. er þvrꝼo yta ſynır þeır er vılıa lęcnar lıva.
148Þat kann. ec. ııı. eꝼ mer verþꝛ þꜹrꝼ mıcıl haptz vıþ mına heıpt mꜹgo.
eɢıar ec ðeyꝼı mıɴa aɴᴅſcóta bıtaþ þeım vapn ne veler.
149Þat kann. ec et ıııı. eꝼ mer ꝼyrðar bera bꜹnð at bóg lımom. sva ec gel at
ec ganga ma ſprettr mer aꝼ ꝼótom ꝼıotvʀ en aꝼ hꜹnðom hapt.
150Þat kann. ec ıt v. eꝼ ec ſe aꝼ ꝼárı ſcotıɴ ꝼleín ıꝼolcı vaða ꝼlygra hann sva
ſtınt at ec ſtꜹðvıgac eꝼ ec hann ſıónom ᴏꝼ ſec. 151Þat kann. ec et vı. eꝼ mıc
ſęrır þegn árotom ráſ vıðar oc þaɴ hal er mıc heıpta qveþr þaɴ
eta meín helðꝛ eɴ mıc. 152Þat kann. ec ıt. vıı. eꝼ ec ſe havan loga
ſal vm ſes mꜹgom. breɴrat ſva breıt at ec hanom bıargıgac þaɴ
kaɴ ec galðꝛ at gala. 153Þat kann. ec ıþ. vııı. er ꜹllom er nytſamlıct
at nema. hvarſ hatr vex meþ hılðıngſ ſónom þat ma ec bǫta brát.
154Þat kann. ec ıþ. ıx. eꝼ mıc nꜹþr vm ſtenðꝛ at bıarga ꝼárı míno aꝼlotı.
vınð ec kyʀı vagı á oc ſveꝼıc allan ſę. 155Þat kann. ec ıþ. x. eꝼ ec ſe
tvnrıþoꝛ leıca loptı a. ec ſva vınc at þeır vıllır ꝼara ſınna
heım háma ſıɴa heım hvga. 156Þat kann. ec ıþ. xı. eꝼ ec ſcal tıl ᴏʀᴏſto leı
þa langvını. vnðır ranðır ec gel eɴ þeır meþ ríkı ꝼára heılır
hılðar tıl heılır hılðı ꝼra. coma þeır heılır hvaþan. 157Þat kann. ec ıþ xıı.
eꝼ ec ſe atre vppı vaꝼa vırgıl ná. ſva ec rıſt oc ırv́nom ꝼác at
ſa gengꝛ gvmı oc męlır vıþ mıc. 158Þat kann. ec ıþ xııı. eꝼ ec ſcal þe
gn vngan verpa vatnı á. mvnaþ hann ꝼalla þótt hann ıꝼolc kómı
hnígra ſa halr ꝼyr híoꝛom. 159Þat kann. ec ıþ. xıııı. eꝼ ec ſcal ꝼyrða lı-
þı telıa tıva ꝼyr. aſa oc alꝼa ec kaɴ allra ſkıl ꝼár kaɴ oſn-
otr ſva. 160Þat kann. ec ıþ. xv. er gól þıoð reyrır ðvergr ꝼyr ðellıngſ
ðvrom. aꝼl gol hann aſom eɴ alꝼom ꝼrama hyɢıo hroptatẏ.
161Þat kann. ec ıþ. xvı. eꝼ ec vıl ınſ ſvıɴa manſ haꝼa geð alt oc
‖ gaman. hvgı ec hverꝼı huıt armrı kono oc ſny ec hennar ꜹllom ſe⸌ᵓ⸍ꝼa.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
143Óðinn með ásum, / en fyr alfum Dáinn, / Dvalinn ok dvergum fyrir, / Ásviðr jötnum fyrir, / ek reist sjalfr sumar. 144Veistu, hvé rísta skal? / Veistu, hvé ráða skal? / Veistu, hvé fáa skal? / Veistu, hvé freista skal? / Veistu, hvé biðja skal? / Veistu, hvé blóta skal? / Veistu, hvé senda skal? / Veistu, hvé sóa skal? 145Betra er óbeðit / en sé ofblótit, / ey sér til gildis gjöf; / betra er ósent / en sé ofsóit. / Svá Þundr of reist / fyr þjóða rök, / þar hann upp of reis, / er hann aftr of kom. 146Ljóð ek þau kann, / er kann-at þjóðans kona / ok mannskis mögr. / Hjalp heitir eitt, / en þat þér hjalpa mun / við sökum ok sorgum / ok sútum görvöllum. 147Þat kann ek annat, / er þurfu ýta synir, / þeir er vilja læknar lifa. 148Það kann ek þriðja: / ef mér verðr þörf mikil / hafts við mína heiftmögu, / eggjar ek deyfi / minna andskota, / bíta-t þeim vápn né velir. 149Þat kann ek it fjórða: / ef mér fyrðar bera / bönd að boglimum, / svá ek gel, / at ek ganga má, / sprettr mér af fótum fjöturr, / en af höndum haft. 150Þat kann ek it fimmta: / ef ek sé af fári skotinn / flein í folki vaða, / fýgr-a hann svá stinnt, / at ek stöðvig-a-k, / ef ek hann sjónum of sék. 151Þat kann ek it sétta: / ef mik særir þegn / á vrótum hrás viðar, / ok þann hal / er mik heifta kveðr, / þann eta mein heldr en mik. 152Þat kann ek it sjaunda: / ef ek sé hávan loga / sal of sessmögum, / brennr-at svá breitt, / at ek hánum bjargig-a-k; / þann kann ek galdr at gala. 153Þat kann ek it átta, / er öllum er / nytsamligt at nema: / hvars hatr vex / með hildings sonum / þat má ek bæta brátt. 154Þat kann ek it níunda: / ef mik nauðr of stendr / at bjarga fari mínu á floti, / vind ek kyrri / vági á / ok svæfik allan sæ. 155Þat kann ek it tíunda: / ef ek sé túnriður / leika lofti á, / ek svá vinnk, / at þær villar fara / sinna heimhama, / sinna heimhuga. 156Þat kann ek it ellifta: / ef ek skal til orrostu / leiða langvini, / und randir ek gel, / en þeir með ríki fara / heilir hildar til, / heilir hildi frá, / koma þeir heilir hvaðan. 157Þat kann ek it tolfta: / ef ek sé á tré uppi / váfa virgilná, / svá ek ríst / ok í rúnum fák, / at sá gengr gumi / ok mælir við mik. 158Þat kann ek it þrettánda: / ef ek skal þegn ungan / verpa vatni á, / mun-at hann falla, / þótt hann í folk komi, / hnígr-a sá halr fyr hjörum. 159Þat kann ek it fjögurtánda: / ef ek skal fyrða liði / telja tíva fyrir, / ása ok alfa / ek kann allra skil; / fár kann ósnotr svá. 160Þat kann ek it fimmtánda / er gól Þjóðrerir / dvergr fyr Dellings durum: / afl gól hann ásum, / en alfum frama, / hyggju Hroftatý. 161Þat kann ek it sextánda: / ef ek vil ins svinna mans / hafa geð allt ok gaman, / hugi ek hverfi / hvítarmri konu, / ok sný ek hennar öllum sefa.
143Odin among the Æsir, but among the Alfar, Dain, and Dvalin for the dwarfs, Asvid for the Jotuns: some I myself graved. 144Knowest thou how to grave them? knowest thou how to expound them? knowest thou how to depict them? knowest thou how to prove them? knowest thou how to pray? knowest thou how to offer? knowest thou how to send? knowest thou how to consume? 145'Tis better not to pray than too much offer; a gift ever looks to a return. 'Tis better not to send than too much consume. So Thund graved before the origin of men, where he ascended, to whence he afterwards came. 146Those songs I know which the king's wife knows not nor son of man. Help the first is called, for that will help thee against strifes and cares. 147For the second I know, what the sons of men require, who will as leeches live. * * * * 148For the third I know, if I have great need to restrain my foes, the weapons' edge I deaden: of my adversaries nor arms nor wiles harm aught. 149For the fourth I know, if men place bonds on my limbs, I so sing that I can walk; the fetter starts from my feet, and the manacle from my hands. 150For the fifth I know, if I see a shot from a hostile hand, a shaft flying amid the host, so swift it cannot fly that I cannot arrest it, if only I get sight of it. 151For the sixth I know, if one wounds me with a green tree's roots; also if a man declares hatred to me, harm shall consume them sooner than me. 152For the seventh I know, if a lofty house I see blaze o'er its inmates, so furiously it shall not burn that I cannot save it. That song I can sing. 153For the eighth I know, what to all is useful to learn: where hatred grows among the sons of men--that I can quickly assuage. 154For the ninth I know, if I stand in need my bark on the water to save, I can the wind on the waves allay, and the sea lull. 155For the tenth I know, if I see troll-wives sporting in air, I can so operate that they will forsake their own forms, and their own minds. 156For the eleventh I know, if I have to lead my ancient friends to battle, under their shields I sing, and with power they go safe to the fight, safe from the fight; safe on every side they go. 157For the twelfth I know, if on a tree I see a corpse swinging from a halter, I can so grave and in runes depict, that the man shall walk, and with me converse. 158For the thirteenth I know, if on a young man I sprinkle water, he shall not fall, though he into battle come: that man shall not sink before swords. 159For the fourteenth I know, if in the society of men I have to enumerate the gods, Æsir and Alfar, I know the distinctions of all. This few unskilled can do. 160For the fifteenth I know what the dwarf Thiodreyrir sang before Delling's doors. Strength he sang to the Æsir, and to the Alfar prosperity, wisdom to Hroptatyr. 161For the sixteenth I know, if a modest maiden's favour and affection I desire to possess, the soul I change of the white-armed damsel, and wholly turn her mind.
Where on the image
Fol. 7v (manuscript page 14; handrit.is image 23; Wimmer and Jónsson 1891 page 14, caption 'Hávamál v. 161 - Vafþrúðnismál v. 14'): stanzas 162-164 begin here. Checked on the image: the first line of fol. 7v has 'gaman' (end of Hávamál 161). The last words of Hávamál (heilir þeirs hlýddu) are written on fol. 7v after the opening words of Vafþrúðnismál and its title, Wimmer and Jónsson 1891 page 14, line 9; the diplomatic text gives them at the end of stanza 164. Diplomatic text: Wimmer and Jónsson 1891, page 14, lines 2-9, transcribed from their page images and proofread line by line; they print each manuscript page line for line beside its phototype, so the line breaks shown are the manuscript's.
162Þat kaɴ ec ıþ. xvıı. at mıc mvn ſeınt ꝼıʀaᴢ eþ man vnga man. lıo
þa þesa mvnþv loððꝼaꝼnır lengı vanr vera. þo ſe þer goð eꝼ þv ge
tr nyt eꝼ þv nemr þꜹrꝼ eꝼ þv þıɢʀ. 163Þat kann. ec ıþ. xvııı. er ec
æva keɴıg mey ne maɴᴢ kóno alt er betra er eıɴ vm kaɴ þat
ꝼylgır lıoða lócom. nema þeırı eıɴı er mıc armı veʀ eþa mın ſyſtır
ſe.· 164Nv ero hava mál qveðın háva hꜹllo ı allþꜹrꝼ yta ſonom
⟨marg. ıotna⟩ oþꜹrꝼ yta ſonom. heıll ſa er qvað heıll ſa er kaɴ níotı ſa er nam
heılır þeırſ hlyððo.
Compare: Normalized text (Guðni Jónsson)
162Þat kann ek it sjautjánda / at mik mun seint firrask / it manunga man. / Ljóða þessa / mun þú, Loddfáfnir, / lengi vanr vera; / þó sé þér góð, ef þú getr, / nýt ef þú nemr, / þörf ef þú þiggr. 163Þat kann ek it átjánda, / er ek æva kennik / mey né manns konu, / - allt er betra, / er einn of kann; / þat fylgir ljóða lokum, - / nema þeiri einni, / er mik armi verr, / eða mín systir sé. 164Nú eru Háva mál / kveðin Háva höllu í, / allþörf ýta sonum, / óþörf jötna sonum; / heill sá, er kvað, / heill sá, er kann, / njóti sá, er nam, / heilir, þeirs hlýddu.
162For the seventeenth I know, that that young maiden will reluctantly avoid me. These songs, Loddfafnir! thou wilt long have lacked; yet it may be good if thou understandest them, profitable if thou learnest them. 163For the eighteenth I know that which I never teach to maid or wife of man, (all is better what one only knows. This is the closing of the songs) save her alone who clasps me in her arms, or is my sister. 164Now are sung the High-one's songs, in the High-one's hall, to the sons of men all-useful, but useless to the Jotuns' sons. Hail to him who has sung them! Hail to him who knows them! May he profit who has learnt them! Hail to those who have listened to them!
Notes
- Thorpe divides some stanzas differently. Old Norse = Thorpe: 11-12 = 11-12 (his stanza breaks fall mid-stanza), 62=63, 63=62, 103=103+104, 104-110 = 105-111, 111=112+113, 112-131 = 114-133, 132-133 = 134-135, 134-164 = 136-166.
Cite
Sources
- Source: Codex Regius (GKS 2365 4to) page images via handrit.is + Wimmer and Jónsson's 1891 diplomatic text + Guðni Jónsson's normalized Old Norse via heimskringla.no + Thorpe (1866) English (holding institution)
- Critical edition: Diplomatic text of Codex Regius, Wimmer and Finnur Jónsson 1891; normalized text (Guðni Jónsson) for comparison
← previous · → next · v cycle view · l back to library